x¢ßËKU xgmðKwe Ggv

gwvlwËbm

x¢ßËKËUk oËŠ gÙxÄk ÑgxkZw Rdô RdôwìZôËkk„ AwKwm f^ÖËr ÌdËi Awow Rlkwxmk ÌgxpËogy gnêËY KZ AovLø iøwP Ìj e¡ pËtËQ Zw †ËY Ìmn Kkwk dt! GB eÞgl ÑgxkZwk iwËSI gÙxÄ x¢ßËKËUk iþZô GK DeKwk KËkËQ„ AgmøB Zw šwZowËk dt„ gÙxÄk GB AjwxPZ DeKwk x¢ßËKUËK xbËtËQ ogêRdydZw, kwReÞwowËbk ÌP#px¥ ÌaËK ÌgxkËt x¢ßËKU ÌeËtËQ AwiRdZwk hwlgwow, Ìe#^ËQ ÌMËQ owcwkËYk bÖtwËk„ ÌoB Kwxpdy xbËtB ÂkØ ÌpwK ÌlLwxU„

1970-Gk RwdÖtwxkk eÞai o®wp„ AËýUÛxltwk ÌilËgwdê x¢ßËKU MÞwDË« ‘AøwËmR ÌUýU xoxkËRk’ GKxU iøwËP ekþeËkk iÖËLwiÖxL AËýUÛxltw I Bvløw«„ gÙxÄk ÌZwËr ÌhËo ÌMl 5 xbËdk eÞai 3 xbd„ bmêKkw iøwP ÌbLwk Rdø xUËKU xKËdËQd„ ZwËbk AwxaêK qxZ eÖxnËt xdËZ AwËtwRKkw 5 RwdÖtwxk iøwËPk xdcêwxkZ ÌmnxbËd bÖ’bËlk iËcø oyxiZ IhwËkk iøwËPk AwËtwRd KkËld„ kwRkwRrwk ÌLlw x¢ßËKU ÌUýU iøwËPk AxhRwZø ÌhËO eÞËgm Kkl ItwdËW jÖËM„ oÙxÄKZêwk Aewk ÌLtwl, 1877 owËl Bvløw«-AËýUÛxltwk icøKwk BxZpwËok eÞai ÌUýU iøwPxU AdÖxÅZ pËtxQl Ìj iwËV, ÌoB ÌilËgwdê x¢ßËKU MÞwD«B ItwdËW jÖËMk AxhËnËKk owqy pËt awKl„

GKw£Ëkk RwdÖtwxkk ÌoB ÌUýU iøwPxUËZ jxb gÙxÄ pwdw dw xbZ, ZwpËl DË£Rdw Awk ÌkwiwËé Vwow oyxiZ IhwËkk PURlxb iøwP x¢ßËKU bÖxdtw ÌbLZ dw„ Awk Zw dw pËl AwRËKk x¢ßËKËUk GB Z×iÖl RdxeÞtZw, xgmðKwe x¢ßËKËUk kikiw AwËtwRd ÌZw Kxgk KùedwB ÌaËK ÌjZ! gwþZôgwtd pËZw dw KLdB„ RwxdËt kwxL, 1971-Gk ÌoB iøwËPk  AwËMI oyxiZ IhwËkk x¢ßËKU PPêwk ekyqw-xdkyqw x¢ßËKËUk A^wZ×rNk BvløwË« KiËgxm pËtËQ„ 1967-68 owËl xRËlU owdËW lyËMk AwËtwRd KËkxQl BvløwË«k ÌUýU Aøw« KwDxëU  x¢ßËKU ÌgwWê„ ZËg ÌoB ekyqw-xdkyqw MÞpYËjwMøZwk ‘KË¿’ ewtxd„ GKw£Ëkk ‘ÌilËgwdê-KwË¡k’ ekB bÖxdtwRÖËr ItwdËW x¢ßËKU PPêw ÂkØ pt„ eËkk 4 gQk x¢ßËKU bÖxdtw iw¢ 18xU ‘Axfxmtwl-ItwdËW’ iøwP eÞZøq KkËlI x¢ßËKU ovMVKËbk xPìZôw-ÌPZdwt xgmðKwe AwËtwRËd Zw †kØZòeÔYê pËt IËV„ ZwkB cwkwgwxpKZwt 1975 owËl BvløwË«k iwxUËZ xgmðKwe x¢ßËKËUk eÞai AwokxU gËo„ Ìo oiËt x¢ßËKËUk oËgêwâP hwMø xdcêwkYy ovMVd BëUwkdøwmdwl x¢ßËKU KdfwËkëo (KwDxëol dt) gw AwBxoxo ÌUýU ÌLlËQ Gid 6xU Ìbm­ Bvløw«, AËýUÛxltw, IËtýU Bx«R, xdDxRløw«, hwkZ I ewxKþZôwËdk oËŠ mÛyl‰w I eÔgê AwxfÝKwËK xdËt AwËtwRd KËk xgmðKwe x¢ßËKËUk eÞai AwoËkk„ IËtýU Bx«ËRk iËZw eÔgê AwxfÝKw blxUI MVd Kkw pt KËtKxU þñwcyd Ìbm xdËt ÌKxdtw, ZwdRwxdtw, DMw«w I ÌkwËWxmtwk gwQwB Kkw x¢ßËKUwkËbk xdËt„

xg mð Kw e  x¢ß ËK U  2 0 0 7

MÞØxev

‘G’ MÞØe ‘xg’ MÞØe ‘xo’ MÞØe ‘xW’ MÞØe

AËýUÛxltw          gwvlwËbm           Bvløw«  IËtýU Bx«R

bxqY AwxfÝKw    hwkZ    xdDxRløw«        ewxKþZôwd

pløw«   mÛyl‰w   KwdwWw  xR¹wgÖBËt

xfKúPwk

iwPê­13  IËtýU Bx«R­ewxKþZôwd

iwPê­14  AËýUÛxltw­ÆUløw«

iwPê­15  gwkiÖWw­mÛyl‰w

            Awtwkløw«­xR¹wgÖBËt 

iwPê­16  pløw«­bxqY AwxfÝKw

            Bvløw«­xdDxRløw«

iwPê­17  gwvlwËbm­hwkZ

            ewxKþZôwd­Awtwkløw«

iwPê­18  AËýUÛxltw­pløw«

            KwdwWw­Bvløw«

iwPê­19  IËtýU Bx«R­xR¹wgÖBËt

            hwkZ­gwkiÖWw 

iwPê­20 bxqY AwxfÝKw­ÆUløw«

            xdDxRløw«­ÌKxdtw

iwPê­21  gwvlwËbm­mÛyl‰w

            ewxKþZôwd­xR¹wgÖBËt

iwPê­22 xdDxRløw«­KwdwWw

            ÆUløw«­pløw«

iwPê­23 hwkZ-mÛyl‰w

            IËtýU Bx«R­Awtwkløw«

iwPê­24 AËýUÛxltw­bxqY AwxfÝKw

            Bvløw«­ÌKxdtw

iwPê­25 gwvlwËbm­gwkiÖWw 

xgmðKwËek eÞai AwoËk AvmMÞpYKwky 8xU blËK bÖB MÞØËe hwM KËk eÞwaxiK kwDË«k ÌLlw ÂkØ pt 7 RÖd, Bvløw« I hwkËZk icøKwk iøwP xbËt„ xgmðKwe x¢ßËKËUk eÞai xZd AwoËk 50 dt, 60 IhwËkk iøwËPk AwËtwRd Kkw pËZw„ Pwk gQk ÌexkËt ÌMËlI ItwdËW x¢ßËKU oóeËKê AvmMÞpYKwky AËdK bËlk Ìj cwkYwUw exkûKwk xQl dw, Zw hwkZ-Bvløw« iøwËPB þeÄ pËt jwt„ lWêËo AdÖxÅZ Ìo iøwËP Bvløw« eÞaËi gøwU KËk 60 IhwËk 4 DBËKËU 334 kwd KËk„ kqYmyl hwkZyt bl iøwP WÛ Kkwk Rdø eÖËkw 60 Ihwk gøwU KËk 3 DBËKËU 132 kwd KËk„ oÖdyl MwhwoKwk 60 Ihwk gøwU KËk 36 kwËd AekwxRZ awËKd„ iøwP ÌmËn fl ÌNwnYwk ek hwkZyt bËlk h×l hwËŠ, oyxiZ IhwËkk x¢ßËKËU iøwP WÛ Kkwk ÌKwd oÖËjwM ÌdB„

pt iwËkw, dtËZw iËkw­ GUwB PURlxb x¢ßËKËUk GKiw¢ bmêd„ jwB ÌpwK, eÞai AwoËkk 15 iøwËPk ÌoB U×dêwËiËëU IËtýU Bx«R AËýUÛxltwËK pwxkËt eÞØËWdxmtwl xgmðKwe Rt KËk„ glËZ h×Ël ÌMxQ, xgmðKwe x¢ßËKËUk eÞai AwoËkk þeëoËkk bwxtZò ewt BvløwË«k eÞØËWdxmtwl BëoÖøËkëo ÌKwóewxd„ GRdø ZwËbk AwBxoxoËK xbËZ pt GK lwL ewD« ýUwxlêv„ GQwrw Møwlwxkk x¢ßËKU ÌgËP AwËtwRKËbk xpËoËg Riw pt AwËkw bÖ lwL ewD«„ GB Awt ÌaËK DËbøw£ßwkw Ìokw 4 blËK Aaê-eÖkØÆwkI xbËtËQ„ Pøwxóetd IËtýU Bx«R eÞØËWdxmtwl xgmðKwe QwrwI 4 pwRwk ewD« Aaê-eÖkÆwk ewt„ kwdwoê-Awe AËýUÛxltw bÖ’pwRwk Ggv Adø bÖB Ìoxi-fwBdwxlýU ewxKþZôwd I Bvløw« bËlk hwËMø Aaê-eÖkÆwk xpËoËg GK pwRwk ewD« KËk ÌRwËU„

xgmðKwe x¢ßËKËUk eÞai AwoËkk kikiw owfËløk ek oyxiZ IhwËkk iøwP I Zwk ÑgxmðK AwËtwRd xdËt AwËtwRKËbk Awk ÌeQd xfËk ZwKwËZ ptxd„ Gk eËkk 7 Awok ÌKgl owflø, RdxeÞtZw Awk xggZêËdk KyxZêMwawt DŒòl„ iøwËP IhwËkk ovLøw KËiËQ, 60 ÌaËK 50-G dwxiËt GËd x¢ßËKUËK AwËkw DË£Rdwk gwkØËb V^wowËdw pËtËQ„ GËoËQ kxOd ÌewmwK, owbw gl„ fõwW lwBËUk DRòl AwËlwt x¢ßËKU pËtËQ kiYyt Ìiwpit„ eÞjÖx£ßk bwd bÖ’pwËZ Z×Ël xdËt x¢ßËKUËK Ìe#^ËQ Ìbtw pËtËQ icøxgË£k WÛBvkØËik xUxh ÌoËUk ebêwt„ iwËVk dwdw eÞwËìZô QxrËt awKw AZøwcÖxdK iÖxh KøwËikwk Ìo#RËdø x¢ßËKU AwR Awk ÂcÖ gøwU-gËlk ÌVwKwV×xK dt, Zwk ÌPËtI ÌgxmxKQÖ„

AwcÖxdKZwk Ìhlwt hwoËZ hwoËZ Af×kìZô xgËdwbËdk eokw xdËt x¢ßËKËUk xgmðKwe Ggwk AwUlwxëUËKk ewËk Køwxkgyt hÓxiËZ ÌdwOk ÌfËlËQ„ ipwowMËkk dyl Rlkwxm, dwkËKlgÙ£ pwItw ÑoKZ Awk þñeíËNkw ÌQwU ÌQwU §yËe 10 iwPê dgi xgmðKwËek Awok goËQ„ eÞai xbd ÂcÖB RiKwËlw D˧wcd„ x¢ßËKËUk oËóiwpyd mx£ßk oËŠ KøwxleËow oÖk xiËlxiËm GKwKwk pËt jwËg Ggwk„ 13 iwPê RøwiwBKwk oøwgwBdw ewËKê ewxKþZôwd-IËtýU Bx«ËRk iøwP xbËt x¢ßËKU xgmðKwËek dgi AwoËkk ea Plw ÂkØ pËâQ„ ÌUýU ÌLlw bmxU ÌbËmk oËŠ AwBxoxok 6xU opËjwMy oboø kwËÄÛk 51 iøwËPk GB x¢ßËKU KwxdêhwËlk Rdø eÞþçZ IËtýU Bx«ËRk 11xU AwKnêYyt x¢ßËKxUv ÌhdÖø„ AvmMÞpYKwky 16xU Ìbm 4 MÞØËe hwM pËt eÞwaxiK kwD« xbËt ZwËbk xgmðKwe ximd ÂkØ KkËg„ Gkek eÞxZ MÞØËek Ìokw bÖ’bl Aaêwu AwUxU blËK xdËt AdÖxÅZ pËg RiRiwU x§Zyt egê„ oÖewk GBU kwD«„ lyM e¦xZËZ ‘oÖewk GBËUk’ AwU bl ekþeËkk iÖËLwiÖxL pËg„ Gkek eËtëU ZwxlKwk Ìokw Pwk blËK xdËt Ìoxi-fwBdwl„ Ìoxi-fwBdwËlk bÖB xgRty bl 28 GxeÞl gwgêwËWwËR Ìmn lrwBËt iÖËLwiÖxL pËg„ AwiwËbk gwvlwËbmI kËtËQ x¢ßËKËUk GB gxYêl DuoËg„ 1999-Gk AwoËk eÞai ew kwLw„ 2003 owËl bxqY AwxfÝKwt xgmðKwe AwoËkI lwl-ogÖËRk eZwKw DËrËQ„ Ggwk AwUlwxëUËKk ewËkI kËtl ÌgŠl UwBMwËkk MRêd Ìmwdw jwËg„ eÞwaxiK kwDË« ‘xg’ MÞØËe gwvlwËbËmk xZd eÞxZeq gwkiÖWw, mÛyl‰w I hwkZ„ bÖxU iøwP xRZËlB ‘oÖewk GBËU’ IVwk pwZQwxd„ ÌKwP ÌWh ÌpwtwUËiwk I AxcdwtK pwxggÖl gwmwk Awmwgwby AwUlwxëUËKk ewËk Ggwk Sr Z×lËg gwvlwËbm„ 2003-Gk xgmðKwe AwokxU xQl gwvlwËbËmk Rdø gøaêZwk ÌmwKMwaw„ Ggwk ÌoB gøaêZwk ÌNwk Aiwxdmw KwxUËt owfËløk oÔjê IVwËg pwxggÖl, Awmkwf×l Awk kxfËKk gwvlwËbm„ ÌoB oºwgdw ÌbLw ÌMËQ 2005-G BvøwË«k Ìowxftw MwËWêËd xgmð-Pøwxóetd AËýUÛxltwk xgeËqk iøwËP, ÌbLw ÌMËQ 2006-Gk ÌfgÛØtwxk g†rwk mpyb PwëbÖ ÌýUxWtwËi mÛyl‰wk xgeËq, ÌbLw ÌMËQ 2004-Gk 26 xWËo¹k XwKwk gŠg¬× ÌýUxWtwËi hwkËZk xgeËq„ ’99-Gk xgmðKwËe ewxKþZôwËdk xgeËq AxgþôkYyt RËtk ek Ggwk AwËkw GKxU AxgþôkYyt owfËløk ÌQ^wtw ewItwk AËeqwt 56 pwRwk gMêiwBËlk AwiwËbk þñËeíËNkw ÌQw› ÌbmxU„