xgntxU xd:oËëbËp xgmwl„ xgþZôÙZ GB xgnËtk Køwdhwo„ ÌoB KøwdhwËo Awgwk dwdw kO, dwdw DŒòl-ÌiNlw-ÌMwcÔxl-oÔËjêwbt„ GZgr KøwdhwËo KwR Kkw grB bÖkÕp„ GB xdgˬ xKQÖ xQËUËf^wUw kËOk KwR Kkw pËtËQ iw¢„

dwUËK dwky Pxk¢

Pxk¢ Qwrw, oiwR Qwrw dwUK pt dw gËl dwky-eÖkØËnk ÌhbwËhb xgËgPdw KËk ÌKwd dwUøKwk AwxbËZ hwËgdxd„ dwUËKk ÌhZk ÌaËKB eÞgl mx£ß xdËt AwxghÓêZ pËtËQ dwky I eÖkØn„ AwxìZôËMwËd, ÌfwKwoUw, ÌlxW iøwKËga, xKõIËeUÛw, IËfxltw, Ìdwkw, iwbwkKwËkR, mxiêÅw, Rwpwdwkw, AwËltw ÌaËK ÂkØ KËk AwcÖxdK dwUËK PxkË¢k mx£ßgËlB dwky Pxk¢ GËoËQ„ eÖkØnmwxoZ oiwËR AgmøB eÖkØËnk bÙxÄhxŠËZB dwky PxkË¢k xP¢d pËtËQ„ Awgwk ÌbLw jwt, ÌKwd dwky jLd dwUøKwk xpËoËg AwxghÓêZ pd dwUøkPdwk ÌqË¢ LÖg GKUw eqewxZZòeÔYê bÙxÄhxŠ xZxd MÞpY KËkd dw„

ZËg G Kaw xVK, ÌKwd gykMwawt dwky opËjwMyk hÓxiKwB ewld KËkd„ ÌKwd ÌeÞi DewLøwËd dwkyËK Aopwt xpËoËgB xPxpßZ Kkw pËtËQ„ owkw eÙxagyk KiêjšUwB Ìjd eÖkØËnk GKK oÙxÄ, dwkyk ÌoLwËd hÓxiKw ÌM#Y„ xKìç KwËgø G hwgdw xhdí„ DedøwËo, KaKZwt, ÌlwK owxpËZø dwky eÞglhwËg KLdI owiËd GËo eËrËQ„

AwiwËbk eÖkwY, ciêMÞìÿ, xKvgbxìZô ogê¢B eÖkØËnk mx£ßk AdÖËiwbd kËtËQ„ ipwhwkËZ ÌbÛ#ebyËK GKwxcK þñwiy xdËt awKËZ pËtËQ, ÌoI Zwk GK AxdâQwKÚZ xdtxZ„

MZ GK m’ gQk cËk G hwgdwk exkgZêd pËZ ÂkØ KkËlI dwUËK Zwk KZUw eÞxZfld NËUËQ ZwI hwggwk xgnt„ G hwgdw pVwu KËk RwxdËtI Ìbtw jwt dw„ jxbI owkwxgËmðk AaêÐdxZK KiêgøþZô dwkyk hÓxiKw gwrËQ, ZgÖI xeZÚZwxìèK ohøZwk iÔËl Zw KZU×K× AwNwZ KkËZ ewkËQ? dwUK ÌjËpZ× RygËdkB owkwuowk, ZwB RygËdk gwBËk jwItw Zwk eËq KxVd„ AélgZyê AaêÐdxZK ÌKwd xgnt Ìo iwdËZ dwkwR„ KwËgø, DedøwËo, ÌlwKKawt dwUK AËdK xKQÖ iwdËg; xKìç iËé Ìo Pwt jÖx£ß, KxVd jÖx£ß„ jÖx£ß Qwrw dwUKËK Ìo MÞpY KkËZ dwkwR„ ZwB BgËoËdk ÌdwkwËK oËëbËpk xmKwk pËZ pt„ xKõIËeUÛwk exkYxZ pt xdÅ×k, ÌoI eÖkØËnk pwËZ„ Ky xdûewe ZkØYy ÌWoxWidw! oËëbËpk xmKwk pËt ZwËKI Rygd xbËZ pt„ Gog xK ÌbgZw-xdxbêÄ xdtxZ, dwxK eÖkØËnk BËâQeÔkY?

dwUK GLwd ÌaËK oËk b^wrwËg Ky KËk? ÌKwd dwkyI jxb dwUK ÌlËLd xZxdI xK GB ÌNkwËUwËek gwBËk ÌjËZ ewËkd? Gixd dwdw eÞmí RÖËr Ìbtw jwt Aglylwt„ Zwk iËcøI xgËbÛwËpk eÞZyK xpËoËg b^wrwt iøwx…i ÌMwxKêk ‘iw’ Aagw AwìZôd ÌPKËhk dwky Pxk¢†Ëlw„ owóeÛxZKKwËl dwky RwMkY gw ÌfxixdxýU AwËëbwlËdk fl xpËoËg GK ckËdk HYhXYk CUfUhWY-Gk hwgdw-xPìZôw ÂkØ pËtËQ„ xgntxUËZ Agmø hwgdwxPìZôwk RwtMwtI ÌdB„ ZËg KwRKiê pËâQ Ìgm„ GB ZuekZwk fËl owkwxgËmð GKUw dZ×d hwgdw DexþÿZ pËtËQ, ÌjLwËd dwkyk qiZwtd I iÖx£ßk xgntxUI xdxpZ AwËQ„ xKìç G ckËdk eÔgêxdxbêÄ hwgdw ÌaËK ÌKwd dwUøKwk xK xmËùek bkRwt Ìe#^QËZ ewËkd? ZwQwrw PwkxbËK h×l føwmd B«wxýUÛ I KdRÖøiwk BËKwdxik fËl dwky pËt erËQ eYø„ AZyËZ dwkyk ip£k xgnt†Ëlw pËt jwËâQ ÌM#Y„

jwkw dwky AwËëbwlËdk Ìd¢y ZwkwB gw KZU×K× AMÞok RwtMw ÌaËK Pxk¢†ËlwËK xPxpßZ KkËZ ewkËgd? GKRd ÌUxlxhmd iËWl Awk Blw xiË¢k xhdíZw ÌKwawt, xKËo ip£ò AwËkwe pt­ G†Ëlw xixWtwk KløwËY Awikw eÞwt h×lËZ gËoxQ„ GKRd Wwtwdw Awk iwbwk ÌZ^Ëkowk ewaêKøUw KZ gr Zw ÌgwSwgwk ÌKwd ZwxMb ÌKwd dwkygwby ÌlLK AdÖhg KËkd? G KawI oZø­ ip£ò AwËkwe dw pËl dwUËKk ÌKwd Pxk¢B KwlRty pËg dw„

ZwB dwkygwËbk AdÖo¬wd Kkw eÞËtwRd ipË£k„ xKìç bwxtZòxU ÂcÖ dwkygwbyËbk dt, bwxtZò oKl dwUøKwËkk, jwkw xgmðwo KËkd G eÙxagyk ipu KiêKwË¡k iÔËl dwkyk gr †kØZòeÔYê hÓxiKw kËtËQ„

dwUËK dwkyk hÓxiKw

gwvlw dwUKI ÌMwrw ÌaËKB xgËbÛwpy„ oiwËRk ÌhZk ÌaËKB Zwk D¤wd„ ZwB xgËbÛwpy iwBËKl, xgËbÛwpy bydg¬×k D¤wd Awikw ÌbLËZ ewB„ x§ËRëbÛlwl, iwBËKl, bydg¬×k pwËZB xdxiêZ pt mx£ßmwly og dwkyPxk¢„ G oitB AdÖhÓZ pt­ AxhËd¢y PwB„ xpëbÖþZôwdy dwP I MwËdk HxZpø awKËlI AxhdËtk HxZËpøk eÞmíB AwËo dw„ oO, xLxþZô-ÌLDr, KlKwZw, jw¢wMwd, ewlwMwËd oKl oiËtB eÖkØËnk DexþÿxZ„ dwkyPxkË¢I eÖkØnkwB Axhdt KkZ„ xKìç GLd Awk oºg dt„ ZwB dZêKy gw MwxtKwËbk AwMid NUl„ Edxgvm mZw²yk ÌmËn ZwB Awikw ÌbLËZ ewB xKQÖ AxhËd¢yk D¤wd„ ZwËbk iËcø AdøZi Zwkw oÖëbky, xgËdwxbdy bwoy„ xgËdwxbdy bwoy­ Zwk LøwxZ I ixpiw xdËt AxZ¢ßi KkËld mZw²y„

GxbËK Ìbm xghwËMk fËl gwvlwk dwUømwlwI xgh£ß pËt eËr„ eÔgê gwvlwk xKQÖ owpoy dwky GxMËt AwËod AxhdËt„ xoËdiwËZI xKQÖ dwky Axhdt KËk Ìemwbwk AxhËd¢yËZ exkYZ pd„ GLwËd Ìemwbwk dwUøiËék DËbøwM Ìdtw pËlI Zw ÌZid cwkwgwxpKZw ewt dw„ dwUK GK AxdtxiZ xmùePPêw pËt eËr„ G oit XwKw Ggv XwKwk gwBËk xKQÖ mpËk Ìemwbwk AxhËd¢yËbk ÌbLw jwt, jwkw Ìi#xLK Ggv AxdtxiZ dwUøPPêwt oóiwdyk xgxdiËt Axhdt KkËZd„

ZwËbkËK Ìemwbwk AxhËd¢yB glw PËl„ ÌjËpZ× ÌKwd eÞawMZ gw xdtxiZ PPêwk icø xbËt Zwkw xgKxmZ pdxd, ZwB Axhdt xmqwk xbK ÌaËK Zwkw xQËld þñùexmxqZ„ ZgÖI G ÌbËmk dwUø BxZpwËok GKUw byNê oit cËk ZwËbk Agbwd AxgþôkYyt„

1947 owËlk ek xpëbÖËbk gøweKhwËg ÌbmhwËMk fËl dwUËKk ÌqË¢ GKUw mÔdøZw oÙxÄ pt„ dwUËKk AxhËdZw-AxhËd¢y, dwUø exkPwlKËbk eÞwt ogwB PËl jwd exúPigËŠ„ G oit xKQÖ Ìemwbwky DËbøwMI ÂkØ pt eÔgêgwvlwt„ XwKwk iwpgÖg Awly BdxýUxUDUËK ÌKëbÛ KËk GB dwUø Axhjw¢wt xKQÖ owpoy dwky GxMËt AwËod„ G^Ëbk iËcø owËgkw iÖþZôwfw, xlxe ÌP#cÖky, lwtlw owiwËbk dwi DËlöLËjwMø„ Gkw jËaÄ xmxqZ Ggv DâPgvmyt xQËld„ ÌkxWI ewxKþZôwËd ZLd dwUK ÂkØ pt„ dwUËKI G^kw Axhdt KËkd„ jÖ£ß pd AwËkw AËdËK„ kwdy okKwk, iwcÖky PË›weøwcwt, MyZw b£, AwRËiky Rwiwd I kImd Awkw jÖ£ß pd„ Agmø MyZw b£ iéwxhdtËK Ìemw xpËoËgB MÞpY KËkd„ AwRËiky Rwiwd Ìkmiw dwËi PlxâPË¢ xgLøwZ pd„ ewxKþZôwd ÌUxlxhmËdI xdtxiZ dwUK ÂkØ pgwk ek ÌfkËb#xo Awkw ÌP#cÖky, xlxe ÌP#cÖky, oÖRwZw, oÖxiZw Ìbgy eÞiÖL GxMËt AwËod„

Ìbm þñwcyd pgwk ek jLd xdtxiZ dwUK ÂkØ pt ZLd eÞai xbËK AxhËd¢yËbk eÞgl m‰U xQl„ G oiËt GxMËt AwËod­ ÌfkËb#oy iRÖibwk, KwRy Zwiwdíw, kImd Awkw, owkw jwËKk, xmiÖl BDoÖf, oÖgYêw iÖþZôwfw, dwRiw AwËdwtwk, AwfËkwRw gwdÖ, lwKy Bdwi, fwùMÖdy pwxib, ÌkwËKtw kxfK Ìggy, Wxl RÉk, ixdkw BDoÖf Ìiiy, dyiw kpiwd eÞiÖL„

ewmwewxm dwRiw AwËdwtwk GKU× xgl˹ iËé GËlI Zwk Axhdt eÞxZhwt bÛØZ bmêËKk iËdwËjwM AwKnêY KËkd„ ié Ggv ÌUxlxhmd iwcøËi Zwk AxhdËtk oÔqô xbK dZ×d iw¢w ÌjwM KËk„ þñwcydZwk ek 1972 owl ÌaËKB RËi DVl gwvlwËbËmk dwUËKk Awok„ G oit dwky-eÖkØn DhËtkB GK oxóixlZ eÞtwËo ÂkØ pËlw xdtxiZ dwUøPPêw„ xmxqZ icøxg£ËKxëbÛK I xgmðxgbøwlËtk ZkØY-ZkØYyËbk eÞtwËo GB dwUøPPêwt owkwËbËmB dwkyËbk AvmMÞpY AhÔZeÔgê„

ÌMwrwËZ AwËgM-DâQðwo eÞgl pËlI, ÉRÖËMk Kwl ÌKËU ÌjËZ Ìgxm Ìbxk pt dw„ o£Ëkk bmËKk ÌmnxbËK dwkykw NËk xfËk ÌjËZ PwBl„ ÌUxlxhmd jZUw Ìlwhdyt, ié ZZUw dt„ ZgÖI jwkw KxiËUW, jwkw kŠiËék kÕeZÚnäwt BËZwiËcø AwKŸ xdixŒZ Zwkw ÌKwawt jwËgd?

gwvlwËbËmk dwUK GËKgwËk ÌMwrwk xbËKk dwUømwËþèk iËZ ‘dUtxZ ÌlLK Pxk¢Zi’„ bwkØYhwËg owiwxRK„ ZwB icøxgË£k KwËQ GKUw mÛ˦t Awod ÌeËt jwt bÛØZB„ GB owËa ÌbmxUk bwxkbÛø, kwRÐdxZK AxþÿkZw, Ñþñkmwod, dwkyxdjêwZd­ GB ogB dwUËKk Dewbwd pËt eËr„ fËl iwdÖËnk iËdk Kaw jLd dwUøiËé DâPwxkZ pt ZLd xgntxU bmêËKk KwËQ AwËkw Ìgxm mÛ¦w I opixiêZwt xo£ß„ dwUøiËék dwkyËbk owaêK AxhdËt xixWtwI AwKxnêZ pt„ Agmø xixWtwk G Qwrw Awk ÌKwd xmùeyhw¡wk xQl dw„ ZwB iËék owaêK AxhËd¢yËbk ÌUxlxhmËdk ebêwtI ÌbLw ÌjZ„ AxhËd¢yËbk eÔYê Ìemwbwk pgwk Agmø ÌKwd oÖËjwM GËZ oÙxÄ pËlw dw„ BËZwiËcø RwpwŠykdMk I XwKw xgmðxgbøwlËt dwUøKlw xghwM þÿweËdk fËlI gøweK owrw ÌbLw jwt„ DËlöLËjwMøovLøK Qw¢ykw GB xghwËM hxZê pËt KÚZy AxhËd¢yËZ exkYZ pt„ dwUøié I xixWtwËZ ZwËbk AvmMÞpY AZøìZô AwmweÞb„ BËZwiËcø AwiwËbk ÌbËm xKQÖ AxhËd¢yk dwUøiËé Axhdt GK ipu iw¢wkI oÙxÄ KËkËQ„ Zwkw GKK AxhdËtI ewkbmyê pËtËQd„ xmiÖl BDoÖËKk AxhdËt gÉiwx¢KZw lqYyt„ xZxd dÙËZø, oŠyËZ Ggv AxhdËt oiwd ewkbmyê„ XwKw xaËtUwËkk dwUøcwkwËK xZxd oóeÔYêhwËg xdËRk iËcø cwkY KËkËQd„

oÖgYêw iÖþZôwfw LÖg Aùe oiËt AwiwËbk dwUøiéËK DbhwxoZ KËkxQËld AxhdËtk bÖøxZ xbËt„ Ìj ÌKwd Pxk¢ËK xZxd Aglylwt b^wr KkwËZd GK opRwZ hxŠiwt„

owkw jwËKËkk ié Axhdt Ìjd pVwu AwËlwk SlKwxdk iËZw„ DrìZôewxLk iËZw ÌKõmpydhwËg Pxk¢ËK f×xUËt Z×lËld xZxd„

ÌkwËKtw kxfK Ìggy iËé bÖkìZô Axhdt Ggv GKK AxhdËt Ìj eÞxZhwk þñwqk kwËLd, Zw xZxd Zwk AËdK bÔk jwgwk BxŠZ gpd KËk„ ‘eÞwÐMxZpwxoK’ ÌaËK ‘iwdÖn’ dwUËK  Wxl RÉËkk Adgbø Axhdt Pxk¢ËK RygìZô KËkËQ„

BËZwiËcø AËdK AxhËd¢yB AwiwËbk iéËK AwËlwxKZ KËkËQd„ Zwk iËcø AËdËKB iËé Awk oit xbËZ ewkËQd dw„ xKìç ZkØYËbk iËcø ZiwxlKw KiêKwËkk dwi dw KkËlB dt, xjxd g¬× Pxk¢ËK dZ×d iw¢w xbËZ oqi pËtËQd„ ¢ew iRÖibwk AwiwËbk iËé AwËkK AwËlwxKZ dwi„ xZxd Axhdt I xdËbêmdwk bÖB ÌqË¢B ewkbmyê ÂcÖ dd, dZ×d hwgdwt AwiwËbk PiËKI xbËtËQd„ Axhdt QwrwI xdËbêmdwk ÌqË¢I dwkykw GxMËt GËoËQd„ ÌfkËb#oy iRÖibwk, owkw jwËKk, lwKy Bdwi, AwBxkd ewkxhd Ìlwew, ¢ew iRÖibwk, lÖdw AwfËkwR AwiwËbk ÌgmxKQÖ hwl dwUK Depwk xbËtËQd„ xWRwBËdk ÌqË¢I Itwxpbw ixlöK Rxl, xmiÖl BDoÖf, mwiyiw mIKZ lwhly, AwBxkd ewkxhd Ìlwew, BmkwZ xdmwZ, Awli Awkw lwKy Ìicwk þñwqk ÌkËLËQd„ eÞxmqK xpËoËgI dwky xmqKkw KÚxZËZòk exkPt xbËtËQd„ Awk AwiwËbk dwUËK bÖRd opËjwMy exkPwlK I xWRwBdwk ixd ewpwry Ggv kØgly ÌP#cÖky jËaÄ oºwgdwit þñwqk ÌkËLËQd„

oóeÛxZ D£kgËŠk AwxbgwoyËbk xdËt bÖxU ié dwUK KkËZ xMËt Awiwk AxhšZw AZøìZô AwmweÞb„ eÞwt oiwdovLøK dwky-eÖkØnËbk xdËt dwUK xdiêwY KkËZ xMËt Ìj þñËZw:ýfÓZê Axhdt opËjwxMZw ÌbËLxQ ZwËZ AgwK pËt ÌMxQ„ eÞZøìZô MÞwiwéËl KÚxnKwËRk owËa oóeÙ£ß GBog dwky Ìj AowcwkY xmùe†Yix¡Z Zw Axgmðwoø„ gwvlwËbËmk MZ e^tx¢m gQËk Adø ÌKwd ÌqË¢ dwkyk qiZwtd KZUw pËtËQ Zw MËgnYwk xgnt, xKìç dwUËKk ÌqË¢ Zw GZB DŒòl Ìj, Zw Awk MËgnYwk xgnt dt„