|
iwBlËok
iwBlflK
25 gQk cËk gwvlwËbËmk ovMyZwŠËd iwBlo GKxU AwËlwxPZ dwi„
gøw« ovMyZRMËZ GB byNê oit cËk RdxeÞtZwk gøwx® NxUËt
mynêþÿwdyt bLl KËk ÌkËLËQ bweËUk owËaB„ ovMyZ xeewoÖ
iwdÖËnk iËd kv QxrËt 8 iwPê iwBlzo Dbzjwed Kkl 25 gQk
eÔxZê Duog„
gwvlwËbËm gøw« ovMyZ RdxeÞt pËZ ÂkØ KËk P›MÞwËik
xRŠwËMwÅyk, ZaøiËZ, 1960-Gk bmËKk ÂkØËZ„ þñwcydZwk eËk
AËdK†Ëlw gøw«bl AwZôeÞKwm KËk„ Goit KËtKxU gøw« ÌbËmk gr
gr ÌpwËUl†ËlwËZ Mwd exkËgmd KkËZ awËK„ Agmø ogwB BvËkxR
MwdËKB eÞwcwdø xbZ„ 1980-Gk bmËKk ÂkØ ÌaËKB GB cwkwk
exkgZêd NUËZ awËK„ ogwB BvËkxR MwËdk AwbËl gwvlw Mwd
MwItwk gøwewËk iËdwËjwMy pt„ Zwk iËcø iwBlzËok hÓxiKwB
AMÞMYø„ GB hÓxiKwk ÌL^wR xdËZB iÖËLwiÖxL pItw iwBlzËok
oboøËbk„ Z^wkw RwxdËtËQ Z^wËbk AZyZ, gZêiwd I hxgnøËZk
Kaw„ ZwkB PÖ¹K Avm Z×Ël ckw pl GLwËd-
gøw«ovMyËZ AwZôeÞKwËmk NUdwUw
mwxfd glËld, eÞwaxiK Agþÿwt gøwË«k oboø xQl pøwey AwLëb,
fxkb kxmb, løwxk KwkYxg, BmxZtwK, Kwiwl iwBdÖx¥d, kxgd,
ÑLti, ÌiËpbÖl Ébw, xilUd, iwpgÖg kmyb„ Awxi Awk pwxid
ÌjwM xbB gøw« MVËdk KËtK iwo eËk„ 1982 owËl xK-ÌgwxWêýU
iwdwi AwpËib bËl AìZôhÓê£ß pt„ GhwËgB ÂkØ iwBlzËok eaPlw„
eÞai xZd gQk Awikw ÌpwËUl BëUwkKxëUËdëUwËlk (gZêiwËd
ÌmkwUËd) PwËily oÖewk KõwËg xdtxiZ Mwd Kxk„ AwiwËbk jw¢wk
ÂkØ GLwd ÌaËKB„IËtýUwdê xiDxRK AdÖkwËMk ÌdeËaø (ÌjËpZ×
Awikw ogwB Rwxd AwedwËbk gwgw iw bÖ’RdB dRkØl ovMyËZ
GËbËmk bÖB xKvgbìZôy)
pwxid Ggv mwxfd : xUd GR ÌaËK Aaêwu Æ×l ÌlËhl ÌaËK gwowt
kK xiDxRËKk Aøwlgwi AwoËZ ÂkØ KËk„ eËk g¬×Ëbk KwQ ÌaËK,
Adø ogwk KwQ ÌaËK xgxhdí kK Aøwlgwi ovMÞp KkËZ ÂkØ Kxk„
GhwËg KLd Ìj kK MwdËK hwlËgËo Ìfxl xdËRËbk ARwËìZô Zw
iËd KkwUw eÞwt Aoºg„ kK Mwd ÂdËZ ÂdËZ Gid ÌeÞËi eËr jwB
Ìj, Zw Awikw dKl KkËZ ÌPÄw KkZwi„ Gk Aw¢ßiYwZôK hxŠ,
AeKU oZøKaw, xiDxRËKk icøxbËt Zwk- eÞKwm G†Ëlw AwiwËbk
hynYhwËg UwdZ„ KwËRB H ÌRtwËk Mw hwowËdw Ìj ÌKwd
xKËmwËkk Rdø xKìç þñwhwxgKB„ flmÛØxZËZ kK MwËdk eÞxZ
eÞglhwËg S^ÖËK exr Ggv eËk gøwË« ÌjwMbwËd D§Ö¦ pB„
gøw« bl†Ëlwk iËcø hwOwMrwk GKUw gøwewk AwËQ„ AaP iwBlzo
GLdI xUËK AwËQ„ Gk AìZôMêZ kowtd...
iwBlzo gøwË«k oKl obËoøk iËcøB ewkþexkK opËjwxMZw,
opixiêZw, ÌgwSwerw, oZZw Ggv oÖoóeKê AwËQ„ AwiwËbk
eÞËZøËKkB xdR xdR RMZ AwËQ„ ogwB Zwk xdRþñ RMËZ xgPkY
KËk„ KiêËq¢I AwiwËbk Awlwbw„ fËl ÌKwd kKi h×l ÌgwSwgÖxSk
AgKwm xQl dw, ÌdBI„ Awk GixdËZB iwBlzo GKxU ktøwl dwi„
GB gøw« ÌQËr jwItwUw ZwB ÌKD hwgËZ Pwtdw„
iwBlzo-Gk gtËok Z×ldwt KwËRk ovLøw Ki ÌKd?
iwBlzo og oit ÌPËt AwoËQ gøxZ¢ßiciyê Ggv hwl xKQÖ KkËZ„
xKQÖ xKQÖ Mwd AwËQ Ìj†Ëlw pÕbt Q^ÖËt jwt„ Awgwk xKQÖ Mwd
AwËQ Ìj†Ëlw pÕbËt ÌM^Ëa jwt„ ÌmËnk Mwd†Ëlw Kkwk eÞxZB
awËK AwiwËbk iÔl lqø gw KxiUËiëU ÌjUwB gxl„ Awikw ÌPÄw
KËkxQ jwËZ AwiwËbk Mwd ÌmÛwZwk pÕbËtk MhyËk RygìZô pËt
gwRËZ awËK jÖM jÖM cËk„ GKRd ÌmÛwZw ÌPÄw KkËlB gÖSËZ
ewkËgd Ìj AwiwËbk MwËd Kawk owËa oÖk I ovMyËZk GK AeÔgê
Ìilg¬d„ Ìj KwkËYB ptZ GLdI iwdÖËnk iÖËL iÖËL ÌfËk
AwiwËbk eÖËkwËdw Mwd†Ëlw„ iwd Ggv ovLøw KLËdw GKowËa cËk
kwLw jwt dw„ Gk Ìj ÌKwËdw GKxUËZ eÞwcwdø xbËZ pt„ GLd
ejêìZô ÌjËpZ× Mwd AwiwËbk KwËkwkB Ìemw dt ZwB Awikw
MwËdk iwËdwdítËdB Ìgxm †kØZò xbB„
GKxU eÖËkwËdw eÞmí iwBlzËok eÞËZøKxU AøwlgwËik dwËik
eÞai Aqk ‘eÞ’ xbËt ÂkØ pt ÌKd? GidxK AwedwËbk owóeÛxZK
AøwlgwËik dwËik ÌqË¢I ÌoB cwkw AgøwpZ
GUwËK KwKZwlyt glËlI h×l pËg dw„ eÞaixbËK G eÞËmík D£k
xbËZ jwItwUw jawaê MVdiÔlK pZ dw„ eËk ÌhËg ÌbËLxQ Ìj Gk
iËcøI GKUw oóeKê AwËQ„ Awikw jLdB ÌKwËdw Aøwlgwi Ìgk
KkËZ jwB ZLd ÌoB exkxþÿxZB AwiwËbkËK ‘eÞ’ xbËt ÂkØ KkwËZ
eÞwxýLZ KËk„ xKvgw gxl gwcø pB„ fËl AwikwI cwkwUw AgøwpZ
ÌkËLxQ„ GUwk AwËkKU× gøwLøwk bkKwk AwËQ„ ÂkØUw xQl
‘eÞxZmÛØxZ’ xbËt„ AwiwËbk eÞai Aøwlgwi„ eÞxZmÛØxZk
xeQËdk MùeUw GkKi AøwlgwixU Ìgk Kkwk AwËM gwvlw MwËdk
GKUw eÞPld ÂkØ pt„ ZLd Kaw DVËZ awËK iwBlzo ÌKd gwvlw
Mwd KkËQ dw? Zwkw xK gwvlw Mwd MwBËZ ewËk dw? Gog eÞËmík
D£k xbËZ xMËtB AwiwËbk eÞxZmÛØxZ xQl gwvlw Aøwlgwi Ìgk
Kkwk„ Ìo KwkËYB eÞai AøwlgwËik xmËkwdwi eÞxZmÛØxZB ÌaËK
jwt„ ekgZyê AøwlgwËik dwi xQl ‘eÞZøwmw’„ eÞxZmÛØxZ Ìgk
KËk Ìj AeÞZøwxmZ owrw Ìelwi Ggv PkihwËg ofl plwi GËZ
Awikw eÖlxKZ pB„ ekgZyê Aøwlgwi Kkwk xeQËd AwiwËbk
eÞZøwmw xQl Ìj GgwkI Awikw ÌmÛwZwËbk Pwxpbw eÔkY KkËZ
ewkg„ GB eÞZøwmw ÌaËKB AøwlgwËik dwi kwLw pt eÞZøwmw„
ekek bÖ’xU Aøwlgwi ofl pgwk KwkËY Awikw bÙs eÞZøt GxMËt
jwgwk xo¦wìZô xdB Ggv ¢ßiwMZ hwl Mwd Kkwk AwmðwoI awËK
ÌoB oËŠ„ hwl Kkwk ZygÛ BâQw I eÞZøt ÌaËKB ekgZyê
AøwlgwËik dwi ‘eÞZøt’ kwxL„ ZwkeËk AwoËlw eÞtwo„ eÞtwo
m˲k oiwaêK m² pËâQ eÞËPÄw„ xgËbËm GKxU xKvgw bÖ’xU Mwd
xbËt Aøwlgwi Ìgk Kkw pt„ gwvlwËbËm GB ckËdk eÞtwo Awikw
‘eÞtwo’ AøwlgwËik icø xbËtB eÞai PwlwB„ GËZ KËk dwËik
ÌqË¢ ‘eÞ’ cwkw AgøwpZ ÌaËKËQ„ ekgZyê AøwlgwËik dwiKkY
KkËZ xMËt AwiwËbk iwawt xQl KxiUËiËëUk xgnxU„ ÌjËpZ× G
ejêìZô Awikw hwl Mwd KËk GËoxQ Ggv AwMwiyËZ G cwkwUw
AgøwpZ kwLwk RdøB ‘eÞgwp’ dwiUw xdËt ÌhËgxQ„ xþÿkI KËkxQ„
AwiwËbk Mwd iwdÖn bwkØYhwËg xdËtËQ„ Zwkw eÞZyqwt ÌaËKËQ
AwiwËbk ekgZyê Aøwlgwi eÞKwËmk? ÌoB eÞZyqwk Agowd NUwËZB
AøwlgwËik dwi Ìbtw pt eÞZyqw„ ZwkeËk byNê jw¢w xgkxZ
xbËt Ìgk Kklwi eÞxZcµxd„ GB AøwlgwËik dwiKkËYk ÌqË¢I H
gøwewkUwB KwR KËkËQY„ GgwËkk AøwlgwËik Mwd†Ëlw AwËkw
AËdKxbd iwdÖËnk iÖËL iÖËL eÞxZcµxdZ pËg-ÌoUwB xQl
AwiwËbk eÞZøwmw„
eÞai xbËK Aaêwu 1979 ÌaËK 1990 ejêìZô ÌmkwUd Ggv ÌowdwkM^w
ÌpwËUËl xdtxiZ o®wËp e^wPxbd lwBh ÌmwËtk AxhšZw...ÌoUw
Ìemw xQl dwxK Ìdmw?
Awikw AwËMI iËdk ÌLwkwËKk Rdø Mwd KkZwi,GLdI Kxk„ KLËdw
MwdËK Ìemw xpËoËg Ìdg GkKi xPìZôw iwawt AwËoxd„ AwËMB
gËlxQ AwiwËbk ogwkB Ìemwk exki«l Awlwbw„ ZwB glw jwt Mwd
MwItwUw ÌdmwB xQl„ xiDxRËKk eÞxZ ÌdmwB AwiwËbk GZUw ea
ewxr Ìbtwk ÌeÞkYw pËtËQ„
iwBlzo-Gk xiDxRËK AËdËK xgËbxm KwdxUÛ xiDxRËKk Qwtw ewd„
iwBlzo xK KwDËK AdÖokY KËk?
gwvlwËbËm gøwË«k AwxghêwgB ÌjËpZ× IËtýUwdê xiDxRËKk
eUhÓxiËK xNËk ZwB gøw« xiDxRËK exúPiw KwxëUÛ xiDxRËKk
eÞhwg awKËgB„iwBlzo xdxbêÄ KwDËK AdÖokY KËkdw„ ZËg
exúPiw xiDxRK §wkw eÞhwxgZ„
iwBlzo xK ÌKwËdw exkKùedw xdËt GxMËt jwËâQ?
iwBlzo og oitB ew Ìflwk AwËM bÖ’gwk xPìZôw KËkËQ„
AwiwËbk AwËkw xKQÖ exkKùedw AwËQ Ìj†Ëlw GKbiB dZ×d„
Aaêwu Awikw Gid xKQÖ KwR Kkg jw gwvlwËbËm Gk AwËM ÌKD
KËkxd„ Awk G†Ëlw PiK xpËoËgB ewËg bmêK ÌmÛwZwkw„
AdøËbËm xiDxRËKk gwRwk Ìjid, AwiwËbk ÌbËm ÌZid dt„ Gk
KwkYUw xK gËl iËd pt?
AwoËl AwiwËbk KøwËoU gw xoxW iwËKêUUw LÖg ÌQwU„ gwvlw
MwËdk iwËKêUUwI ÌQwU„ ÌbËm xKQÖ xgx¢ß pt xKQÖ gwBËk jwt„
Awk ewBËkxok gøwewkUwËZw AwËQB„ ZLd Ìj ÌKD gwxrËZ gËo
1000 KøwËoU dKl KËk gwRwËk ÌQËr xbËâQ„ gr gr ÌKwóewxd
Ìjid, owD«ËUK, ovMyZw, xR xoxkR hwl iwËdk KøwËoU Aagw
xoxW gwRwËk QwrËQ„ xKìç ÌoB xRxdoUwËZw Awk xfËk ewËâQ dw„
Awk KxekwBU ÌKwtwxlxU Ìgm Lwkwe„ ewgxlK ÌZw ÌgwËS dw„ jw
Ki bwËi ewËâQ ZwB xKdËQ„ fËl Awikw jw xbËZ PwxâQ Zw pËâQ
dw„
Awedwkw Ìj lqø I DË¥mø xdËt xiDxjËK GËoxQËld Zw xK ofl
pËtËQ?
Awikw glËZ ewxk Ìj Awikw ÌiwUwiÖxUhwËg ofl„ Awikw jLd jw
KkËZ ÌPËtxQ, iwdÖnËK xbËZ ÌPËtxQ Zwk eÞwt ogU×K×B Zwkw
MÞpY KËkËQ„ Awikw ogoitB dZ×dZò I AwcÖxdKZò xbËZ ÌPÄw
KËkxQ„ bmêKËmÛwZw AwiwËbk xgiÖL KËkxd gkv DuowpB
jÖxMËtËQ„
BxZpwo
1979-1982: ÌpwËUl BëUwkKxëUËdëUwËl (gZêiwd dwi ÌmkwUd)
lwBh Ìmw KkZ„
1982: XwKwt xmùeKlw GKwËWxi AxWËUwxktwËi eÞaigwËkk iËZw
KdowËUê AvmMÞpY KËk„ ÌoLwËd bmêËKk ovLøw xQl bÖB pwRwk„
iwBlo dwËi eÞai BvËkxR Aøwlgwi Ìgk pt„
1983-1990: ÌpwËUl ÌowdwkM^wk xWËKwËaK I Kxf mËe o®wËpk 6
kwZ lwBh Ìmw KkZ„
1986: ‘G ÌýUe fwkbwk’ dwËi x§Zyt BvËkxR Aøwlgwi Ìgk pt„
1991: eÞai gwvlw I oÖewk xpU Aøwlgwi ‘eÞxZmÛØxZ’ Ìgk pt„
1991-92: gwvlw Mwd†Ëlw ÌUxlxhmËd eÞPwxkZ pËZ awËK„
1992: gwvlwËbËmk gwBËk hwkËZk gøwOwËlwËk xMËt eÞai
KdowËUê AvmMÞpY„ ÌoLwËd iwBlo 7 pwRwk bmêËKk owiËd 3
NåUw cËk Mwd exkËgmd KËk„ G oit x§Zyt gwvlw Aøwlgwi
‘eÞZøwmw’ Ìgk pt„ gwvlwËbËmk gøw« Aøwlgwi†Ëlwk iËcø
ogËPËt Ìgxm xgx¢ßZ Aøwlgwi GLdI ejêìZô GxUB„
1993: Ìeexok owËa PÖx£ßg¦ pt„
1994: ‘ÌgýU Ag iwBlo’ dwËi GKxU xoxW Ìgk pt„ ÌjxU xQl
gwvlwËbmy ÌKwËdw gøwË«k eÞai xoxW„ ÌbËmk gwBËk hwkËZk
PëbdMËk 500 bmêËKk owiËd 3 NåUwk GKK KdowËUê AvmMÞpY„
Gxmtwk AdøZi gÙpZ ÌUxlxhmd ÌdUItwKê ýUwk xUxh, xiDxRK
PøwËdl xh Ggv GixUxh iwBlËok U×øk I KdowUê†Ëlw Kwhwk
KËkËQ„
1995: gwvlwËbËmk xgxhdí ÌRlwt I xgmðxgbøwlËt KdowËUê
AvmMÞpY KËk„
1996: KlKwZwt GKxU ofl KdowUê KËk„ ÌjLwËd 7 pwRwk bmêËKk
owiËd AwrwB NåUwk gwvlw MwËdk KdowUê KkËZ pt„ 11xU Ìi#xlK
Mwd xdËt ZÚZyt Aøwlgwi Ìgk pt„ AwËixkKw I KwdwWwt
bÖ’iwËok GKxU ofl ofk Ìmn KËk„
1997: ‘eÞtwo’ dwËi PZ×aê Aøwlgwi Ìgk pt„ xgxgxo AËdK†Ëlw
owqwZKwk eÞPwk KËk„
1998: GixUxhËZ eÞPwËkk Rdø AËdK†Ëlw xiDxRK xhxWI xdiêwY
Kkw pt„ iwBlËok ÌgýU Ag iwBlo hxlDi Itwd I U× bÖxUB
hwkËZ gøweK RdxeÞtZw ewt„
1991: P›MÞwËik ogËPËt gr KdowËUê AvmMÞpY KËk„ ÌjLwËd
bmêËKk ovLøw xQl x¢m pwRwËkkI Ìgxm„ fËl x§Zyt MyUwk gwbK
Ìdtw pt„
2006 : kRZRtìZôyk gQk„ |
