|
Bxi Z×ew AweÖk Kaw GkKi BëUwkxhDËZ gËlB ÌjËZ pËg, Awk
xKQÖB Kkwk awKËg dw„ KwkY GLdKwk owcwkY iwdÖn iËWl
xZmwËKB xPdËg„
oÖBxU GUw hl cwkYw„ Awiwk iËd pt ZewËK ogwB ÌPËd„
AwËkKxU Kaw pl, GKUw iwdÖn jLd Pwk e^wPUw iwcøËi GKovËM
KwR KËk ZLd Zwk ÌKwdI ÌMÞW awËK dw„ Awiwk Ìk†lwk iËWxlv-Gk
Afwk AwËo„ Awxi jxb og†ËlwËZ KwR KkËZ awxK ZwpËl Awiwk
ÌKwd dwiUw AwoËg dwËik AwËM? iËWl dw AxhËd¢y? Awxi jLd
iËWxlv ÌaËK AxhdËt GËoxQ ZLd ÂdZwi Ikw Ky
Axhdt KkËg, Ikw ÌZw iËWl, ÂcÖ owRËZB RwËd„
Bxi AËdËK gËl iËWxlv-G ÌeËiëU Ki, ÌKd GUw Kk, ÌZwikw
dwUËK X×ËK jwI„ ÌZw GkKi xWozAøweËtËëUW Kkw pËl Z×ew
AweÖk Kaw iËd KËk KZxbd KwR Kkw jwt„
oÖBxU Zew ÌKd AwËQ ÌoUw glxQ„ Awiwk GKUw dwUËK Awxi
ÌiKAwe Qwrw mÔxUv KËkxQ„ ÌoUw pl ‘oÖëbky’ dwUËK„ Zwkek
ÌaËK exkPwlKkw Awk iøwMwxRd†Ëlw AwiwËK AxhËd¢y xpmwËg
ÌiËd xdËZ ÂkØ KËk„ Awiwk ogoit xPìZôw xQl xKhwËg dwËik
AwM ÌaËK iËWl ÌLZwgUw okwËdw jwt„ GRdø e^wP gQk Awxi
ÌKwdI xgšwed Kxkxd„ xgšwed†Ëlw KkËl ptËZw AËdK Aaê ÌeZwi„
xKìZô Kxkxd ÂcÖiw¢ dwËik AwËM AxhËd¢y ÌLZwgxU ÌjwM Kkwk
Rdø„ Awiwk hxgnø” exkKùedw xQl Awxi AxhËd¢y pg„ ÌZw
Awiwk iËd pt iËWxlv iwËd Möøwiwk RM”„ Awk AxhËd¢y! Awxi
xdËRB GLd AËdK oit ewxUêËZ jwB Z^wËZk mwxr eËk, ÌKwdI
iøwxPv awËK dw„ AwiwËbk RM”Uw Möøwiwk-Gk dw, AwiwËbk pl
Axhdt ÌK KZUw hwl KkËg„ Zew GLdI Ìj AgþÿwËd AwËQ Zwk
KwkY pl Ìo ÂcÖB køwóe iËWxlv KËkËQ Ggv pwËZ ÌMwdw KËtKUw
xUxh iËWxlv KËkËQ„ dwËPk ÌiËtËbk ÌbxL LÖg oÖëbk dwËP„
AaP GKUw ÌeÞwMÞwËik ek iËWxlv-G PËl Awol„ GKUw iËWxlv
KËk IËbk Ìdmw xUxh-ÌZ Axhdt KkËg„ dwUËK Axhdt KkËZ xMËt
Ky pl? dw Ik dwËik AwËM dÙZøxmùey ÌjwM pl dw, iËWl dw
pl, AxhËd¢y „ Awikw e^wP Qt gQk GKdwMwËr iËWxlv KËkxQ
Zwkek AxhdËt GËoxQ„ AxhdËt Awowk ek iËWxlv ÌQËr xbËtxQ„
Zwkek bÖËUw xgšwed KËkxQ„ Z×ewk Awk xUvK×-k Ìmw’ KËkxQ
bÖËUw„ ÌZw Awiwk iËd pt, Ìj Ìj KwRUwB KkØK dw ÌKd, GKUw
KwËRk eÞxZ jxb KdËodËUÛU KËk ZËgB hwl pt„ Z×ew Ky gl?
Z×ew Awiwk iËWxlv KøwxktwËkk dt-bm gQËkk Awxi
ÌKwxkIMÞwfwk xpmwËg KwR ÂkØ Kxk„ ZLdI ÌKwxkIMÞwxf KkËZ
ht lwMZ KwkY iÖiÖ AweÖ ZLdI ÌPwËLk owiËd„ Zwk owiËd
xKhwËg ÌKwxkIMÞwxf Kkg„ GKovËM ZLd ÌKwxkIMÞwxf KkxQ,
iËWxlvI KkxQ„ ÌPÄw KkZwi xdËR Ìj Ìmw’-ÌZ ÌKwxkIMÞwxf
KkxQ ÌoLwËd iËWxlv dw Kkwk„ xKìç KõwËtëUËbk ogoit
AwiwËbk bkKwk xQl KwkY Ìo-oitI Awxi dw’wk Itwd iËWl
xQlwi„ Zwkek MZ xZd gQk cËk Awxi xkUwtwkzWz pItwk ÌPÄw
KkxQ iËWxlv ÌaËK„ KwkY Awxi GLd Awk PwB dw ÌlwKRd
AwiwËK iËWl Z×ew xpmwËg xPdÖK„ Awiwk Adø xKQÖ Kkwk qiZw
AwËQ„ Awxi GKRd hwl ÌKwxkIMÞwfwk„ Awxi ÌlLwËlxLI Kxk„
ÌZw GKUw GKUw KËk ckËZ pËg ÌZw„ iwSLwËd Awiwk GKUw gøw«
xQl„ Awxi ÌiwUwiÖxU Mwd MwBËZ ewxk„ ZLd Awxi gÖSËZ
ewklwi Ìj AoÖxgcw pt, iwdÖn ÌKwdUwËK ÌdËg„ GRdø Awiwk
iËWxlv GËKgwËk ÌQËr xbËZ pËâQ„ jwËZ KËk AwiwËK
ÌKwxkIMÞwfwk xpmwËg xoxktwoxl ÌdItw pt„ ÌoUwI GLd
ÌiwUwiÖxU ogwB RwËd„ ÌZw GLd Awxi Awiwk Adøwdø KwR†Ëlw
Ìjid ÌlLwËlxL, GxWxUv Gog PwxlËt ÌjËZ PwB„
AeÔgê AwiwËbk erwËmwdwk GK ejêwËt Kõwo dwBËd DËV Awikw
xVK Kxk Kiwoê xdËt erg dw owËtëo xdËt erg„ GB AwUUw gQk
cËk xKìç Awikw gÖSËZ ewxk Ìj Kwk AvËK iwaw hwl, ÌK
xgjËdo gøwKMÞwDË« hwl KkËZ ewkËg„ ÌZw Awikw jwkw
xixWtwËZ dZ×d GËoxQ ZwËbk iËcø xKQÖ iwdÖn AwËQ jwkw ÂcÖ
iËWxlv dw Zwkw hwl Mwd MwBËZI ewËk„ hwl AxhdtI KkËZ ewËk„
xdËRËK xgPwk Kkwk iËZw oitUw AwoËl bkKwk„ dZ×gw Awxi
xdËRËK gÖSËZ ewkg dw„ eÞËZøKUw ÌoƒËk KwR KËk jxb iËd pt
GUwËZ hwl KkxQ ZËg ÌKd ÌoUwËZ jwI dw„ ZËg ÌoUw Rwdwk Rdø
oit bkKwk„ eÞaËiB ÌKwdI RwtMwt Ìj xþÿk pËZ pËg ÌoUw iËd
pt xVK pËg dw„
Z×ew Pil UkY UVÛiflêYfp kcabê AeÔgê„ xKìç bÖhêwMøgmZ
AËdËKB xKìç lwxfËt lwxfËt PËl ÌjËZ Pwt„ Z×xi jxb xo¦wìZô
dwI GLd Awxi GUwB Kkg, Zwkek jxb ÌbL Ìj hwlB KkQ! Awk
iwxùU WwBËidmdwl ÌZw pËZB ewk„
oÖBxU Ìj iwdÖn gÖSËZ ewkËQ dw Ìj dwUK KkËg dw Mwd KkËg„
Z×xi AwËM GKUw RwtMwt xþÿk pI„
oÖBxU ÌfkËb#o xKìç xgxg Awewk iËWl xQl„ iËWxlv-B KkZ
ÌfkËb#o„ ÌfkËb#o jLd xoËdiwt xMËtËQ Ìo xK Awk iËWxlv
KËkËQ? Ìo Awgwk ÌýUËR DËVËQ ÌoxlxgÛxU xpmwËg„ ZwËK DâP
ewxkmÛxiK ÌbItw pËtËQ„ Awgwk mwgdÔËkk xbËK ÌbLËl ÌbLËg
Ìo KLdI xUxh-ÌZ AwoËg dw„ ZwpËl ÌZw bmêK okwoxk Zwk KŸ
ÂdËZ ewËg„ KLdI Ìo ÌKwdI ÌUxlxflô-G Axhdt KËk dw, GidxK
ÌoxlxgÛxU xpmwËg ÌKwdI AdÖÅwËdI ZwËK ÌbLw jwt dw„ KwkY
Gkw pl AwiwËbk bmêKËbk þñËeík iwdÖn„ þñËeík iwdÖnËK jxb
pwZ xbËt Q^ÖËZ ewxk ZwpËl xKìZô Ìo þñËeík iwdÖn awKËg
dw„ ÌZw Awiwk iËd pt Ìj GKUw ÌqË¢
AwiwËbk
AwËM xþÿk pËZ pËg„ Zwkek Adø Ìq¢†ËlwËZ ÌjËZ ewkg„ ZwpËl
iwdÖËnk GKUw eöwUfki ÑZxk pt„
AeÔgê Awikw xKìç DbwpkY xpmwËg ÌbLËZ ewxâQ gwBËk AxiZwh
gâPd, mwpkØL Lwd, Awxik Lwd GËKKRd xlËR«„ Zwkw xUxh-ÌZ
iËWxlv KkËQ„ AwiwËbk ÌbËmk xktwËRk Kaw ckËlB xKìç ÌbLw
jwt„ Ìo xoËdiwt GKRd oÖewk ýUwk, ÌoI xKìç iËWxlv KkËQ
Ggv iËWxlv-GI AËdK hwl KkËQ„
mwpkØL Awxi GKUw xRxdm RwdËZ PwB Bxi Ggv Ìowxdtwk KwËQ„
ÌZwikw ÌZw køwËóe AËdK hwl KkQ ZwpËl pVw” KËk ÌZwiwËbk
ÌKd dwUËK jwItwk BâQw pl?
Bxi H G…ËexkËiëUUw xdËRk Dek xbËt Kkwk Rdø Ìj, xVK AwËQ,
PwxâQB jLd ZLd GKgwk KËk ÌbxL ÌKid pt„ Awk Awxi Ìj QtUw
dwUK KËkxQ, GKUwËZI ÌKD gËlxd Ìj ÌKd dwUKUw Kklwi„ xKìç
Awxi Awgwk køwóe-G xfËk GËoxQ KwkY køwóeËK Awxi hwlgwxo,
PwBËlI GËK QwrËZ ewkg dw„ ÌoRdø dwUK KkËlI Awxi køwóe-G
xfËk Awxo„
Ìowxdtw Awxi iËWxlv ÂkØ KËkxQlwi køwóeËK DË¥mø KËkB„
Awxi køwóe iËWxlv-ÌK hwlgwxo„ jxbI RwdZwi KkËZ ewkg dw
KwkY Awiwk pwBU Ki„ ZwkekI Awxi Awiwk owcøiËZw ÌPÄw
KËkxQ„ iwËd pwBU dw awKwk ekI gwxK jw jw xbËt Kwhwk Kkw
jwt ÌPÄw KËk ÌMxQ„ xKìç bÖB gQk ek Awxi GKUw dwUK Kklwi
Ìoxli hwB-Gk„ eÖËkw Ì¢ßxWUB Awxi Ìbg dwUËKk xdiêwZw I
KlwK×mlyËbk„ GZ hwl gøgpwk Kkw pt„ jwkw dwUËK xdtxiZ,
ZwËbk KwËQ ptËZw ÌoUw ÌKwdI gøwewk dw xKìZô jwkw køwóe
ÌaËK xMËtxQ ZwËbk Rdø AKùedyt„ ÌZw ÌoB AxhšZwk ek glg
køwóe iËWlËbk ovËM lwBUiøwd, þeUgtËbk iËZw UÛyU Kkw pt„
Ìmw’-Uw Awxi KkxQ KwkY g¬Ëbk ovËM ÌbLw pËg, iRw Kkg,
owiËd ÌjËt GKU Ìewj iwkËZ PwB, xdËRËK oÖëbk ÌbLËZ PwB„
GKwkËYB Awxi køwóe KkxQ„ xKìZô Ìj UÛyUËiëUUw Awxi dwUËK
ewxâQ ZwËZ xdËRËK ýUwk iËd pt„ oÖBxU AweÖ glËld xUxh
AxhËdZw/AxhËd(W)ykw ÌoxlxgÛxU„ KwkY Zwkw ÌokKi UÛyUËiëU
ewt„ køwóe iËWlËbk ÌokKi ÌbItw pt dw, ZwB Zwkw
ÌoxlxgÛxUI pËt DËV dw„ Awedwkw XwKwk gwBËk dwUK KkËZ jwd,
Awxi Rwxd dw AwedwËbk eÞxZ Ìooit xKhwËg lq kwLw pt„ xKìç
AwiwËbk ÌbËm XwKw ÌaËK MwRyeÖËkI jxb GKUw Ìmw’-ÌZ xdËt
jwItw pt ÌoLwËd AwiwËbk lwBUiøwdkw Ìjid KËk jwËg
AwiwËbkI ÌohwËg xdËt jwItw pt„ Awiwk LÖgB xgk£ß lwËM,
Zwk Dek RwdyêËZ KÄ ewB, iwaw gøwaw KËk„ xRb Kxk Ìj Gkek
Awk KkgB dw, xo¦wìZôI xdB„ xKìç Awgwk ÌKD Ìmw’-k Rdø
WwKËlB Awgwk PËl Awxo„ ogwB KkËQ GhwËgB„ Awiwk iËd pt
xUxh dwUËKk mÔxUv-G ÌMËl ÌjhwËg UÛyU Kkw pt AwiwËbk jxb
ÌohwËg UÛyU Kkw pZ ZwpËl køwóeËK Awikw AwkI hwlgwoËZ
ewkZwi„
Awxlf mwIdËK eÞai Ìjxbd køwóe-G ÌbxL Ìoxbd ÌaËKB xPxd,
xgxg Awewk ILwd ÌaËKB„ Z×ew AweÖ AwiwËbk ÌbËmk ÌlËhlUw
xdËbêm KËk„ ÌiËtkw xPìZôw KËk Ìj Awxi Z×ewk iËZw iËWl
pg„ Gk ÌaËK Ìgxm xKQÖ ÌKd Awikw xPìZôw KkxQ dw„ Ìjid
mwId PËl ÌMËQ gwBËk„ I GLd ÌgwË’, eøwxko, xilwd NÖkËQ„
Ik xKìç gwvlwËbËm xKQÖ ewItwk ÌdB„ gwvlwËbm GLd IËK Awk
Ky ÌbËg„ GLd GB Agþÿw ÌaËK jxb AwkI DeËk Awikw DVËZ PwB
ZwpËl Ìbm Awk Ky ÌbËg„ ZwpËl AwiwËbk GLd ÌbËmk gwBËk
ÌjËZ pËg„
Z×ew Awxlf, ÌbËmk gwBËk ÌMËlB Ìj bÖxdtwk Möøwiwk og
ÌZwiwk pËg GUw h×l cwkYw„ GUw LÖgB bÖ”LRdK Ìj XwKwt
Awikw mwIdËK kwLËZ ewxk dw„ 1992 owËlk xbËK Awiwk
eøwxkËo jwItwk Kaw xQl„ xKìç Awxi ÌbËm awKwËKB ÌgËQ
xdËtxQlwi„ GB xo¦wìZô ÌZwiwËKB xdËZ pËg„ Z×xi jxb iËd Kk
gwBËkk ÌbËm xMËt Z×xi AwËþZô AwËþZô dZ×d KËk DeËk DVËg
ZwpËl Z×xi ILwËd xMËt KkËg„ ÌjËZ ewk AgmøB„ ÌZwiwk jxb
iËd pt XwKwt KwR Kkwk ÌPËt ÌgwË’ËZ KwR KkwUw AËdK Ìgxm
Möøwiwkwo ZwpËl Z×xi jwI„ xKìç Ìbm Ky xbËZ ewkËg, GUw
LÖg A¨ÖZ eÞmí pl„
Bxi GLwd ÌaËK gwBËk PËl xMËt oÖËjwMoÖxgcw ewItwk ÌPËt
GB RwtMwUw BizeÞØh Kkw hwl dw?
mwId Bxi, ÌoUwB ÌZw glxQ„ IkKi jxb dw pZ ZwpËl ÌKd Awxi
GLdI ÌbËm GËo Ìmw’ Kxk? Ìmw’-Gk AwËM xkpwËoêËlI ÌKd jwB?
KwkY Awxi Adø iËWlËbk ÌbLwËZ PwB xKhwËg Awxi p^wUxQ„
dZ×d ýUwBlUw Ky, Ikw fËlw KkØK„ ÌbËmk gwBËkk Ìmw’†ËlwËZ
Awikw jLd hwl Kxk ZLd Ìþemwxl GKRd ÌiËt iËWl I GKRd ÌQËl
iËWËlk BëUwkxhD jwt„ xUxh PøwËdl†Ëlw BëUwkxhD Ìdt, gw
gøwK ÌýUËR mÔU Kkw pt„ AwiwËbk ÌbËm ÌKd GkKi pt dw„ GkKi
KËk Z×ew jxb BëUwkxhD xbZ ZwpËl G Kt gQËk KZgwk Z×ewk
ÌPpwkw xUxhËZ AwoZ„
ÌMÞ-ItwÀêItwBW
BËhëU iøwËdRËiëU xdËt AwiwËbk eÞxZËgbK Kaw gËl ÌMÞ
ItwÀêItwBW-Gk BËhëU iøwËdRËiëU Gx…xKDxUh Zwdxjkwl xblmwb
xbZwd-Gk ovËM„ xZxd RwdwËld, ‘BËhëU iøwËdRËiëU ÂcÖ føwmd
Ìmw’kB pt dw, Ìoxidwk, eÞxZËjwxMZw op xgxhdí ckËdk
AdÖÅwd PwBËl BËhëU iøwËdRËiëU ÌKwóewxd†ËlwËK xbËt KkwËdw
jwt„ Awikw jLd ÌKwdI BËhëU iøwËdRËiËëU jwB ZLd ÌbxL Ky
ckËdk KõwËtëUËK lq KËk AdÖÅwdxU AwËtwRd Kkw pËg„ AwËtwRK
eÞxZÅwdxU ÌKwd ckËdk KõwËtëUËK BiËeÞo KkËZ Pwt„ GRdø
Zwkw xK xK KkËg gw KkËQ„’
xbZwd RwdwËld jLd ÌKwdI BËhëU iøwËdRËiËëUk Rdø KõwËtëU
AwËo ZLd ZwËbk eÞËtwRd AdÖjwty GKUw ýUÛøwËUxR eöøwd Kkw
pt„ Zwkek BËhëU exkKùedw AdÖjwty xdiìèYe¢ ewVwËdw, Ìj
RwtMwt AdÖÅwd AwËtwRd Kkw pËg ÌoLwËd ÌoU xWjwBd, lwBxUv,
owD« GoËgk gËëbwgþZô, eÞhÚxZ KwR„ G KwR†Ëlw ogwB KËk ZËg
BËhëU iøwËdRËiëU ÌKwóewxdk KwR pl G KwR†ËlwËK GKU
xhdíZw ÌbItw„ Ìjid ÌMÞ ItwÀêItwBW jLd ÌKwdI BËhëU
iøwËdRËiËëU jwt ZLd og oit ÌPÄw KËk xdiìèYe(W)xU dZd
AwvxMËK Kkwk„ eÞPxlZ ÌKwdI xKQÖ ÌaËK ÌgxkËt Awowk ÌPÄw
Kkw pt„ KwkY xdiìèYe¢xU AwixìèZ AxZxak iËcø AdÖÅwdxU
oóeËKê GKxU cwkYw ÑZxk KËk Ìbt„ Zwkek KõwËtëU-Gk BâQw
AdÖjwty AxZxaËbk xdiìèY Kkw pt„ AËdK oit Gid pt Ìj
AdÖÅwdxU ogwk Rdø DdôÖ£ß awËK„ Awgwk GidI pt Ìj ÂcÖ
AwixìèZkwB AwoËg„ ogxKQÖB eöøwd Kkw pt KõwËtëU-Gk ovËM
gËo xo¦wìZô ÌdItwk ek„
BËhëU iøwËdRËiËëU xbZwËdk iËZ ogËPËt †kØZòeÔYê KwR pl
KõwËtËëUk gÛyf ÌgwSw„ Zwkek exkKùedw GidhwËg KkËZ pt
jwËZ KõwËtëU Ìj UwËMêU MÞØeËK xKvgw Ìj xgntUwËK UwËMêU
KËkËQ Zw Ìjd Ìo lwh KkËZ ewËk„
owkwxbd GKUwk ek GKUw KwR„ og†ËlwB Awikw hwlhwËg Ìmn
KkxQ„ ZwpËl ÌbËm Pwkxbd cËk eÞwKxUo ÌKd?
ÌRxeAwk
gwvlwËbËm BËhëU iøwËdRËiëU GLd Ìgm exkxPZ pËt DËVËQ„ Awk
BËhëU iøwËdRËiëU ÌKwóewxd†Ëlwk Kaw glËZ PwBËl ÌRxeAwk
BËhëUo-Gk dwi AwËo eÞaËiB„ 2001 owËlk GxeÞl ÌaËK XwKwt
ÌRxeAwk BËhëUoz-Gk jw¢w ÂkØ pËlI AxhšZw ZwËbk AËdKxbËdk
eÖkËdw„ ÌRxeAwk BËhëUo-Gk xoBI ximwl Kxki BvløwË« erwÂdw
Kkwk oitB GKxU GëUwkËUBdËiëU ÌKwóewxd eÞxZÅw KËkd jwk
dwi xQl ÌRU ÌoU xe Awk„ 1995 ÌaËK jw(W)w ÂkØ KËk ÌRU ÌoU
xe Awk l«Ëd, xdDBtËKê, owBeÞwËo, MÞyËo Ggv Bx«twËZ
xgxhdí BËhËëUk AwËtwRd oflhwËg oóewbd KËk„ Awk GkekB
gwvlwËbxm dwMxkK ximwl ÌbËm BËhëU iøwËdRËiëU ÌKwóewxd
eÞxZÅwk exkKùedw KËkd„ 2001-G ÌRxeAwk BËhëUo eÞxZÅwk ek
Zwkw Ìgdod Aøw« ÌpËRo, Wwdxpl, GxiËkUo, xgGiWxgöD,
iwxoêxWj Ìgdj, hlËhw, Ìl…wo, xi”oÖxgxm, UËtwUw op AovLø
eÞxZÅwËdk ovËM GKw(k) pËt BËhëU iøwËdRËiëU KËkËQd Ggv
xdËRËbk oflZw eÞiwxYZ KËkËQd„
ÌRxeAwk BËhëUo KdfwËkëo, Gx…xgmd, ÌUÛW Ìftwk, ÌeÞwWwƒ lé,
xgxhdí eÞxZËjwxMZw AdÖÅwd, ÌkwW Ìmw’, føwmd Ìmw’, KdowUê,
ÌþewxUêv BËhëUo I UÓdêwËiëU, Kõwg eÞËiwmd, ÌhdÖø lxév-Gk
iËZw †kØZòeÔYê AdÖÅwËdk BËhëU iøwËdRËiëU KËk awËK„ ZËg
gwËRU ÌbËL xgËtk AdÖÅwËdk iøwËdRËiËëUI Zwkw AdÖ”owpy dd
gËl RwdwËld ÌRxeAwk BËhëUo-Gk ÌUxl iwËKêxUv Axfowk
dÖokwZ lwtlw„ xZxd gËld, ‘gwËRU Ìgxm pËl KõwËtëU ÌjkKi
KkËZ Pwt Zwk ovËM AwiwËbk xPìZôwhwgdw xixlËt KwR KkËZ
ewxk„ ÌoËqË¢ AdÖÅwdxU iwdoóedí pt, AwikwI gøgowxtK xbK
ÌaËK lwhRdK AgþÿwËd awxK„’ Awk gwËRU Ki Gid ÌKwdI BËhëU
iøwËdRËiËëU ÌMËl Zwkw ptËZw xdËRËbk lwËhk Kaw xPìZôw dw
KËk xKhwËg Aùe gwËRËU iwdoóedí AdÖÅwd Kkw jwt ÌoxbËK lq
kwËLd„ KwkY AdÖÅwdxUk ovËM ÌRxeAwk-Gk dwi jÖ£ß pËt AwËQ„
Ìj
ÌKwdI AdÖÅwËdk ckd gÖËS AwxUêýU gw ewkfiêwk xdgêwPËdk
KwRxUI KËk ÌRxeAwk BËhëUo„ ÌbËmk Ggv ÌbËmk gwBËkk Ìj
ÌKwdI xmùeyËK AdÖÅwËdk Pwxpbw gÖËS gwQwB Kkw pt„ GËqË¢
AgmøB xKQÖ Aemd awËK„ xmùey xdgêwPd QwrwI ÌRxeAwk BËhëUo
køwóe Ìmw’-Gk ÌqË¢ iËWl iøwËdRËiëU, ÌKwxkIMÞwxf, xhËR,
xWËR, Gixo BZøwxb xdxúPZKkY Ggv owD« I lwBxUv AøwËk™ËiëU,
gøwK ÌýUj iøwËdRËiëU, ÌoU xWjwBd, ýUl, gøwdwk, ÌMU
eÞhÚxZ xdcêwkËYk KwR KËk awËK„ GQwrw iwËKêxUv I
KiÖøxdËKmËdk KwR†ËlwI Zwkw KËk„
ÌWËKwkwo
AwiwËbk eÞxZËgbK AwkI Kaw gËl ÌWËKwkwo-Gk KYêcwk kpiZ
Awly ew¯Ök ovËM„
ew¯Ö gËld, BËhëU iøwËdRËiËëUk ÌqË¢ ogËPËt Ìgxm †kØZòeÔYê
pËâQ Awedwk xodxotwxkxU„ GKUw KwR xdËl iËd KkËZ pËg Ìj
ÌeÞwMÞwi 9Uwt ÂkØ pItwk Kaw awKËl ÌoUw Awexd xKQÖËZB
9.30-G ÂkØ KkËZ ewkËgd dw, 9UwËZB ÂkØ KkËZ pËg„ jwËbk
ÌeÞwMÞwi Ggv jwkw AvmMÞpY KkËZ GËoËQ Zwkw xKìç 30
xixdËUk Ìbxk opø KkËg dw„ ÌZw ogËPËt gr gøwewk
xodxotwxkxU, UwBi ÌiBdËUBd Kkw, oit iËZw eÞËZøËKk KwR
owkw„
ew¯Ö gËld, Ìj ÌKD GB KwR ÂkØ KkËZ ewËkd„ ÌjUw RkØxk Zw
pl, Awedwk xKQÖ ÌjwMwËjwM awKËZ pËg„ GB ÌjwMwËjwM†Ëlwk
KwËQ AwedwËK Deþÿwed KkËZ pËg, Zwkek ÂkØ„ gøweK xmqw gw
GýUwxgömËiëU awKw RkØxk dw gkv RkØxk pËâQ BËhëUËK Awexd
hwlhwËg iøwËdR KkËZ ewkËgd xK dw, RkØxk pËâQ Awedwk hwl
iøwËdRwk pËZ ewkw, AËdK†Ëlw pwZ xbËt KwR KkËZ ewkw„
ÌKwxkIMÞwfwk
føwmd Ìmw’k iÔl DË¥mø awËK bmêKËbk owiËd DeþÿwxeZ eYø gw
ÌogwËK oxVKhwËg ZËl ckw„ ckw jwK ÌKwdI ÌewmwK Deþÿwed
KkËZ føwmd Ìmw’ AwËtwRd Kkw pl„ GËqË¢ GKRd iËWl ÌewmwKxU
eËk bmêKËbk owiËd GËo Ìp^ËU ÌMËlB xK PlËg! dw, ÌewmwKxU
eËk iËWl xKhwËg p^wUËl, ÌKwd Axhgøx£ß f×xUËt Z×lËl
bmêËKk KwËQ ÌewmwKxU AwkI AwKnêYyt iËd pËg Zwk eÞxZ
ÌLtwl kwLËZ pËg„ Awk xjxd G KwRxUk exkKùedw KËkd xZxd
pËâQd ÌKwxkIMÞwfwk„ føwmd Ìmw’k ÌKwxkIMÞwxf oóeËKê
AwiwËbk eÞxZËgbK Kaw gËl ÌKwxkIMÞwfwk oÖiËdk ovËM„
AËdËK gËld AwiwËbk ÌbËmk iËWlkw GLdI p^wUw xmLËZ ewËkxd
hwlhwËg„ ZËg oÖiËdk ÌPwËL ÌbËm iËWlËbk ÌMÞW AwËQ„ jwkw
‘G’ ÌMÞËWk iËWl Zwkw p^wUËZ ewËk dw GUw glw jwËg dw„ ZËg
xZxd iËd KËkd iËWlkw jxb AwËkKU× KÄ KkËZ ewkZ xKvgw ÌPÄw
KkZ ZwpËl Adøwdø ÌbËmk iËWlËbk ÌPËt ÌKwdI AvËm Ki pZ dw„
oÖiËdk AxhËjwM iËWlkw xkpwËoêËl UwBixl AwËo dw, xVKiËZw
xkpwËoêlI KËk dw„ AwËM iwËo GKUw Ìmw’ pZ AaP GLd pËâQ
Pwk e^wPUw„ xKìç iËWl AwËQ oyxiZ„ ZwB Zwkw LÖg iÔxW pËt
ÌMËQ„ ZËg ÌKwxkIMÞwfwkkw GKU m£ß Agþÿwd ÌdItwt GLd
iËWlkw xKQÖUw oit ÌiËd PlËZ ÂkØ KËkËQ„ Awk GLd ÌjËpZ
iËWlËbk ewxkmÛxiK xKQÖUw hwl ÌbItw pËâQ ZwB oÖid iËd
KËkd iËWlËbk DxPZ ÌKwxkIMÞwfwkËbk opwtZw Kkw„ ÌbËm GLd
xWjwBdwkkw ZwËbk dZd ÌewmwK†Ëlw xdËt Ìmw’ Kkw ÂkØ KËkËQ,
xWjwBd BdzxýUxUDU†Ëlwk xmqwayêkwI ZwËbk ÑZxk ÌewmwK xdËt
føwmd Ìmw’k AwËtwRd KËk„ ZwB KwËRk Ìq(W) ÌjËpZ× ÌgËrËQ
GRdø iËWlËbk iËcø eÞËfmdwxlji AwoËl Zw ogwk Rdø ivMlKk
pËg„ KwkY, oÖid iËd KËkd, GKUw føwmd Ìmw’ AwËtwRd iwËd
GKUw Uyi ItwKê„ ZwQwrw AwiwËbk ÌbËmk ÌKwxkIMÞwfwkkw Ìj
ÂcÖ gwvlwËbËmB KwR KkËQ Zw dt„ hwkËZ xMËt, AËýUÛxltwt
xMËt þñËbËmk eÞxZxdxcZò KkËQ AwiwËbk ÌKwxkIMÞwfwkkw„ Awk
GB oÖËjwMUw KËk xbËâQ xgËbxm AMêwdwBjwkkw„ Gk fËl
gwvlwËbËm xWjwBd Kkw eYø iËWl ogxKQÖB AwìZôRêwxZK AvMËd
exkPt KxkËt ÌbItw oºg pËg„ GRdø ogwk ÌPÄw I BâQw awKw
eÞËtwRd gËl oÖid iËd KËkd„
ÌKwxkIMÞwxf
‘Køwdhwo’ Uyi jLd AwiwËK gll GKUw ÌlLw Riw xbËZ pËg
‘ÌKwxkIMÞwxf’k DeËk ZLd hwglwi GB ÌZw oÖËjwM ogwk KwËQ
LgkUw Ìe#^QwËdwk, AwiwËbk ÌbËmk føwmd B«wxýUÛ GLd ÌKwawt
ÌKid RwtMw KËkËQ Zw RwdwËdwk„
Awiwk ÂkØUw ’90-Gk xbËK„ ‘BD MU bø lÔK’ xbËt jw¢w ÂkØ
pËlI AwËM ÌaËKB føwmd B«wxýUÛËZ xQlwi„ eÞwt bÖBgQk
‘KwkØR’ dwËik GKxU iËWxlv GËRxëok ovËM KwR KËkxQ„ ovËM
føwmd xWjwBxdvI„ xKìç ek ek xZd gQk ‘BD MU bø lÔK’ KËk
ÌKwxkIMÞwxf ÌeÞwËfmdUwËK hwlËgËo Ìfllwi„ xgËRGiBG,
xgËKGiBG, gÛwBWwl Ìmw, xlxhv Kwlwko gwB ewkËowdw og†ËlwB
KËkxQ gQËkk ek gQk cËk„
køwóe iËWxlv gw føwmd Ìmw’ o’ˬ Awikw hwxg GUw Awk ÌZid
Ky„ Ìj ÌKwdI GKUw føwmd pwDj’ gw xWjwBdwËkk dZ×d x¢ßËtmwd
ÌbLwËdwk ogËPËt hwl iwcøi pl føwmd Ìmw’„ xgËbËm Gk PPêw
gøweKhwËg, xKìç AwikwI Ìj Gk PPêw KkxQ dw Zw dt„ ÌoB
’80-Gk bmK ÌaËK xbtw, UwItwk føwmd, mL, Idwkw GB PPêw
ÂkØ KËkxQl„ ZLd eÞËfmdwl iËWl xQl dw, gwxrk ÌlwK, g¬×-gw¬g,
Ìgwd hwB GkwB KkZ mËLk QËl, xKìç xbd gbËlËQ, føwmd
B«wxýUÛk gøweKZw ÌgËrËQ„ ÑZxk pËtËQ eÞËfmdwl føwmd
iËWxlv„
AwR 2006-G GËo AwiwËbk køwóe iËWxlv AËdK gr GKUw RwtMw
KËk xdËtËQ„ ÌbËmk gwBËk Awikw AwiwËbk iËWl xdËt Ìmw’
KkxQ„ gQËk eÞwt m’LwËdK Ìmw’ pËâQ„ xVK Ìjid hwl Ìmw’ pt,
xVK ÌZid Lwkwe xKQÖ Ìmw’ Ìj pËâQ dw Zw dt„ xKìç Ìj ÌKwdI
iwcøËi hwl iëb AwËQ, ÌoUwB þñwhwxgK, xKìç Awikw KZU×K×
GxMËtxQ„ ÌoUwB ÌbLwk xgnt„ Awikw lw…, ‘BD MU bø lÔK’
BZøwxb xgxhdí xgDxU BËhëU ÌaËK xKQÖ hwl iËWl ewxâQ„ xKìç
eÞËfmdwl gøwewkUw Adø, Zw ÑZxk pItw eÞËtwRd„ ÌKwxkIMÞwxf
KkxQ AËdKxbd cËk ZwB Ìj ÌKwdI Ìmw’ xhjÖøtwlwBj Kkw LÖg
GKUw KxVd dw, xKìç eÞxZxU Ìmw’-Gk AwËM iËWlËbk ÌPËt
AwxiB Ìgxm xPxìZôZ awxK„ og xPìZôw iwawt GKovËM RËrw pt„
lwBU xVK AwËQ xK dw owD«, xiDxjK, gøwK ÌýUBj, og hwgdw
GK pt„ GKUw hwl Ìmw’ KkËZ pËl iwýUwk Ag Al pItw eÞËtwRd,
Ky ýUwBxlv Ky xWjwBxdv-G„
Awiwk ÌKwxkIMÞwxf KkËZ opR pËtËQ AËdK KwkËY„ Awiwk
eÞËfmd føwmd xWjwBxdv, ÌoUw ÌKwxkIMÞwxf KkËZ owpwjø KËk,
Awxi xWjwBxdv-Gk xKD gÖSËZ ewxk„ ÌiKAwe, lÔK, ogB Awiwk
AwIZwt„ GKUw Ìmw’-Gk ýUwBxlv ÌKid pËg, lÔK ÌKid pËg ogB
Awxi KËk awxK„ GB KwRUw GLd eÞxZxbdB PPêw pt ‘Køwdhwo’
føwmd iøwMwxRd-G„ AËdK hwËgB ÌKwxkIMÞwxf Kkw oºg„ ÂcÖB
xK køwóe-G, GB hwgdw hwgËZ hwgËZ ÂkØ Kklwi GdxUxh’k Rdø
‘føwmd UKyj’ dwËik ÌeÞwMÞwi„ Awxi Awk Awiwk xeÞt g¬×
xfiw xiËl ÑZxk KËk Ìfllwi føwmd iøwMwxRd dwËik ÌeÞwMÞwi„
BâQw AwËQ xiDxjK xhxWI ÌKwxkIMÞwxf Kkwk„ hwl xKQÖ Mwd
xdËt hwgxQ„ xKQÖ xýUl fËUwMÞwxf KkËZ PwBxQlwi AËdKxbd
ÌaËKB, ÌoUwI pËt ÌMl ‘Køwdhwo’ Gk ovËM KwR KËk„ AwdxëbZ
pB jLd KwR hwl pt„ bÖ”L pt føwmd B«wxýUÛËK h×l gÖSËl„
AwiwËbk ÌRdwËkmdËK jxb Awikw GxMËt xdËt dw jwB ZwpËl
dZ×d ÌRdwËkmd-Gk Ikw GB iwcøiËK xdËt Ky KËk KwR KkËg„
ÌoB hwgdw xdËt GLdI lrwB KkxQ„ og xKQÖk ovËM gwk gwk
glxQ GB iwcøi xdËt Awikw jwkw KwR KkxQ ZwËbkËK owpwËjøk
pwZ gwxrËt ÌbItw ÌpwK„ Awikw BëUwkdøwmdwl føwmd
xodwxkIËZ LÖg opËRB RwtMw KËk Ìdg, Awikw xeQËd xfËk ÌjËZ
PwB dw KwkY Awikw f×xjtwiw xhoÖxhtwËok oËpwbk„
føwmd iËWl
KøwUItwËK iËWlËK iËd pËg kwRw gw kwdy’k eÞxZkÕe„ xKìç GB
l’w eöwUfiê-G AËdËKB AËdK oit xgRËtk ÌgËm xfËk AwoËZ
ewËk dw„ AËdËKk KwËQB GUw hËk Ggv oíwtxgK PwËek KwkY pËt
b^wrwt„ GLd glw jwK xKhwËg xdËRËK oxVKhwËg Deþÿwed KkËgd?
GKRd iËWl ÌK ÌowRw pËt b^wrwËZ pËg xVK Ìjd køwóe-kW,
gowUwI Ìjd ÌowRw pËt pt„ GUw Zwk gøx£ßËZòkB GKUw Avm„
iËWlËbkËK l’w pËZ pËg„ AwìZôRêwxZKhwËg DâPZw ÌiËtËbk 5T
9ê ê Ggv ÌQËlkw 5T 11ê ê gËlB þñyKÚZ„ Awiwk iËd pt
AwiwËbk GLwËd Ìgxmk hwM ÌiËt iËWËlk DâPZw 5T 6ê ê„
iËWlËbkËK AgmøB ÌkwMw pËZ pËg
ÌiwUwiÖxU ÌkwMw pËl KwerUw erËl ÌbLwËg oÖëbk Ggv opËRB
AËdøk bÙxÄ AwKnêY Kkw oºg pËg„ oÖZkwv ÌkwMw pItwk Rdø
xdËRËK q×cwZê ÌkËL iÙZ×øiÖËL exZZ dw pËt ÂcÖ LwItwk
ÌidÖø ÌaËK oÖMwk Ggv føwU Avm gwb xbËt xbËlB pËg„ ZwpËlB
ÌiwUwiÖxU ÌkwMw pËgd jw GKRd KøwUItwK iËWËlk Rdø eÞËjwRø„
Ìgwd ýUÛwKPwk RkØxk?
pwB Klwk Ìgwd ÌbLËZ oÖëbk lwËM„ ÌQËlËbk iwSwxk l’w ÌkwMw
ÌqË¢ GKbi pwr gwk Kkw xKìç AwKnêYyt pËZ pËg„ Ìgwd
ýUÛwKPwk RkØxk’ Gog xKQÖB Ìi#xlK ¢ßwBËUxktw Gkek AwËo
Ìewxlxmv Ggv MÞÕxiv Gk egê„ ÌgxmkhwM ÌbËmB eÞxZÅwd kËtËQ
iËWlkw MÞÕiW pËZ ewËk Ggv GËRxëo ÌgËQ xdËZ ewËk jwkw Zwk
eÞxZxdxcZò KkËg„ bÖ”LRdKhwËgB Awikw ÌemwbwxkZò ARêd
KkËlI Adø ÌbËmk døwt oÖËjwM-oÖxgcw ÌaËK gxéZ„
iËd kwLËZ pËg iËWxlv pËâQ Möwiwkwo xfÀ„ oÖZkwv MöwiwkËK
RygËdk GKUw Avm xpmwËgB ÑZxk KËk xdËZ pËg„ owcwkYhwËgB
ZòK, PÖl Ggv dL exkûKwk kwLËZ pËg„
iwËo AìZôZ: GKgwk ÌexWxKIk Ggv ÌixdxKIËkk Rdø ewlêwËk
ÌjËZ pËg Ggv AgmøB Itwx…v KkËl hwl„ ÌfxotwlUwI RkØxk„
KwQwKwxQ Ìj xRi kËtËQ Zwk Ìi’wkxme xdËZ pËg Ggv ÌoLwËd
xdtxiZ ÌjËZ pËg„ GKRd eÖxÄ xgšwdyk KwQ ÌaËK ekwimê ÌdItw
Ggv WwËtU PwUê fËlw Kkw DxPZ xdtxiZ„ xgxhdí
fËUwMÞwfwkËbk KwQ ÌaËK KwR ÌbËL jwk KwR hwl lwËM ZwËK
xdËRk Rdø xoËlƒ Kkw„ xdËRk ÌiKAwe oóeËKê RwdËZ pËg„ GKRd
xgDxUxmtwd xgxhdí iÖL xdËt KwR KkËlI Awedwk xdËRk ÌPpwkw
oóeËKê cwkYw kËtËQ KwËRB xdËRk KwËRk ckY gÖËS ÌiKAwe xdd„
|
