Køwóewo Awœw

‘Køwdhwo’-Gk xdtxiZ AwËtwRd xpmwËg GgwËkk ovLøw ÌaËK ÂkØ pËâQ­ ‘Køwóewo Awœw’„ gwvlwËbËmk xgxhdí ewgxlK Ggv eÞwBËhU xgmðxgbøwlt-G AwËtwRd pËg GB Awœw„ GkB ÂkØ xpmwËg AwiwËbk eÞai Awœw xQl XwKw xgmðxgbøwlt-Gk ovÆÚxZ PPêwk eÞwYËKëbÛ xUGoxoËZ„ eÞxZ gQk xWËo¹Ëkk 1 ZwxkL xgmðgøwey ewxlZ pt GBWzoz xbgo„ ZwB ‘Køwdhwo’-Gk eÞai Awœwk xgnt ÌdItw pt ‘GBWzoz oËPZdZw : G eÞRËdôk hwgdw’„ MZ 21 dËh¹k xgKwËl xUGoxo KøwËfËUxktwt AdÖxÅZ G Awœwt XwKw xgmðxgbøwlËtk xgxhdí xghwËMk 15 Rd xmqwayê Avm Ìdd„ Zwkw ÌLwlwËilwhwËgB Z×Ël cËkd GBWzoz oóeËKê ZwËbk bÙxÄhxŠ„ Awœwk oéwlËKk bwxtZò ewld KËkd fwkRwdw gÛwDxdtw„ AdÖÅwËdk ÌqË¢ eÞawMZ xdti ÌhvËM xZxd Deþÿwed KkËQd ‘ÌlUoz iÖh’„ RdxeÞt GB DeþÿwxeKwk xixWtw Rygd ÂkØ pt 1999 owl ÌaËK xgxUxh’k BvËkxR Lgk xbËt„ GKB PøwËdËl dgwMZ, oiwpwk, Awdëbcwkw xbËt Deþÿwedwk ÂkØ„ Zwkek ÌaËK xeQËd xfËk ZwKwËZ ptxd Awk„ ‘PøwËdl AwB’ Gk ewkfkËiëo AøwItwWê 2003 Gk ofl DeþÿwxeKw fwkRwdw xgšweËdI KwR KËkËQd„ XwKw xgmðxgbøwlt ÌaËK 2001-G oiwRxgšwd ÌaËK iwýUwoê Ìmn KËkËQd Zwkek iwËKêxUv-G GixgG Ìmn KËk GLd Gixfl KkËQd„ AwiwËbk Køwóewo AwœwËK xZxd xdËtËQd PøwËl™ xpmwËg„

Awœwk ÂkØËZB fwkRwdw ZwËbk KwËQ RwdËZ Pwd GBWzoz o¹Ë¬ eÞËZøËKk xdRþñ cwkYw„ dgi ÌmÛxYËZ erwk oit xgšwd gB -Gk owpwËjø iwSpwkØl Bolwi iwxdK  eÞai RwdËZ ewËkd GBWzoz o¹Ë¬„

‘Køwdhwo’-Gk xdtxiZ AwËtwRd xpmwËg GgwËkk ovLøw ÌaËK ÂkØ pËâQ­ ‘Køwóewo Awœw’„ gwvlwËbËmk xgxhdí ewgxlK Ggv eÞwBËhU xgmðxgbøwlt-G AwËtwRd pËg GB Awœw„ GkB ÂkØ xpmwËg AwiwËbk eÞai Awœw xQl XwKw xgmðxgbøwlt-Gk ovÆÚxZ PPêwk eÞwYËKëbÛ xUGoxoËZ„ eÞxZ gQk xWËo¹Ëkk 1 ZwxkL xgmðgøwey ewxlZ pt GBWzoz xbgo„ ZwB ‘Køwdhwo’-Gk eÞai Awœwk xgnt ÌdItw pt ‘GBWzoz oËPZdZw : G eÞRËdôk hwgdw’„ MZ 21 dËh¹k xgKwËl xUGoxo KøwËfËUxktwt AdÖxÅZ G Awœwt XwKw xgmðxgbøwlËtk xgxhdí xghwËMk 15 Rd xmqwayê Avm Ìdd„ Zwkw ÌLwlwËilwhwËgB Z×Ël cËkd GBWzoz oóeËKê ZwËbk bÙxÄhxŠ„ Awœwk oéwlËKk bwxtZò ewld KËkd fwkRwdw gÛwDxdtw„ AdÖÅwËdk ÌqË¢ eÞawMZ xdti ÌhvËM xZxd Deþÿwed KkËQd ‘ÌlUoz iÖh’„ RdxeÞt GB DeþÿwxeKwk xixWtw Rygd ÂkØ pt 1999 owl ÌaËK xgxUxh’k BvËkxR Lgk xbËt„ GKB PøwËdËl dgwMZ, oiwpwk, Awdëbcwkw xbËt Deþÿwedwk ÂkØ„ Zwkek ÌaËK xeQËd xfËk ZwKwËZ ptxd Awk„ ‘PøwËdl AwB’ Gk ewkfkËiëo AøwItwWê 2003 Gk ofl DeþÿwxeKw fwkRwdw xgšweËdI KwR KËkËQd„ XwKw xgmðxgbøwlt ÌaËK 2001-G oiwRxgšwd ÌaËK iwýUwoê Ìmn KËkËQd Zwkek iwËKêxUv-G GixgG Ìmn KËk GLd Gixfl KkËQd„ AwiwËbk Køwóewo AwœwËK xZxd xdËtËQd PøwËl™ xpmwËg„

Awœwk ÂkØËZB fwkRwdw ZwËbk KwËQ RwdËZ Pwd GBWzoz o¹Ë¬ eÞËZøËKk xdRþñ cwkYw„ dgi ÌmÛxYËZ erwk oit xgšwd gB -Gk owpwËjø iwSpwkØl Bolwi iwxdK  eÞai RwdËZ ewËkd GBWzoz o¹Ë¬„

KkËld„ eÞaËiB eÞovMxU UwdËld pwxgg Bikwd„ xgmðxgbøwlËt Awowk AwËM ejêìZô xZxd xdËRI GBWzozËK Ìj#d ÌkwM xpmwËgB ÌRËd GËoËQd„ jLdB GBWzoz xgntK erwËlLw KkËZ ÌPÄw KËkËQd ZLdB ÌUk ÌeËtËQd GB eÞovMxU AËdK ÌkËL-ÌXËK ÌgwSwwËdwk ÌPÄw kËtËQ„ GBWzoz QrwËdwk GKxU eÞcwd KwkY AoZKê Ìj#dwPwk„ xKìç GBWzoz Ìj AwkI xgxhdí iwcøËi QrwËZ ewËk, ZwB GBWzoz GLd ÂcÖB Ìj#d ÌkwM dw„ Zwk oeËq Kaw glËld dwxoi iwpziÖbI„ ‘‘GBWzoz AgmøB ÌKwd Ìj#d ÌkwM dw’’„ Axdkweb Ìj#d AwPkËYk KwkËY GBWzoz pËZ ewËk ZËg ÌoUwB GKiw¢ KwkY dw„ ÌowpwM GxU GKxU AoÖþÿZw xpmwËgB ÌbLËZ Pwd„ GBPAwBxh hwBkwo NxUZ KwkËY iwdgËbËp GB AoÖL gwËc„ Awk GBWzoz pItwk GKxU ÌKw-føwƒk pl Axdkweb Ìj#d AwPkY„ ZËg kØiwdw okwoxk GBWzozËK Ìj#d ÌkwM xpmwËg AwLøwxtZ dw KkËlI xdËRk gøx£ßZò, AwZôoóiwd ÌgwËck iwcøËi xdËRk eÞgÙx£†ËlwËK xdtìèY Kkwk xbËK ÌRwk xbËld„ xZxd iwdg ÌMwÅyËK bÖBhwËM hwM KËkd„ eÞai hwËM GBWzoz ptxd Gid bl„ x§Zyt hwM GBWzoz Aw¢ßwìZôËbk„ Zwk iËZ, ‘‘Aw¢ßwìZô ptxd Gid bËlk iwdÖnËbk oËPZd KkËZ pËg„ Awk jwËbk GBWzoz pËtËQ ZwËbk Rdø xPxKuowk gøgþÿw KkËZ pËg„’’  AxiZwh ÌbDky GBWzoz xgntK eÞPwkYw†ËlwËK ‘owiÛwRøgwby eÞPwkYw’ gËlB iËd KËkd„ Zwk iËZ, gÉRwxZK InÖc ÌKwóewxd†Ëlw ZwËbk gøgowk LwxZËk GB eÞPwkYw†Ëlw Pwlwt„ Ìjid AwËM xWoËewËjgl xoxk™ ÌbItw pZ xgdwiÔËlø„ Zwkek ¢ßËi Gk bwi ckw pt 25 etow, 50 etow, 1 UwKw, GLd 3 UwKw„ KdWËik ÌqË¢I ZwB Kkw pËtËQ„ G ckËdk oioøw AwoËlB dZ×d fwBl Kkw pt, ohw pt, Ìoxidwk pt„ Zwkek GK oit Zw pwxkËtI jwt„ ÂcÖ gøgowUw kËt jwt„ Ìjid pËtËQ AwËoêxdK xdËt„ GBWzoz AgmøB GKxU iwdxgK gøwewk„ ZËg Gk owËa kwRdyxZk oóeKê Ìj ÌdB Zw-I dw„ ÌkwMUw xQl„ Awk GËK dwi KkËYk iwcøËi kwRdyxZKyKkY Kkw pËtËQ Ggv ÌoUw xbËt GLd gøgow pËâQ„ G eÞovËM AxdËin UwdËld Zwk xdËRk GlwKw fxkbeÖËkk eÞovM„ ÌoLwËd ‘mwelw’ dwËik GKxU GdxRI exZZw-exlöËZ KwR KËk„ AaP ÂcÖiw¢ xgËbxm ÌWxlËMU AwoËl ZwËbk iËcø KiêPwélø ÌbLw jwt„ Adø oit Zwkw ÌKwdI KwR KËk dw gËlB Zwk AxhËjwM„ Zwk iËZ, ‘‘GhwËgB ptËZw gwvlwËbËmk AËdK GdxRI GBWzoz hwxOËt xdËRk eËKU hkwt„ AwoËl KZU×K× KwR pt Zw ÌbLwk xgnt„’’ AwËlwPdwk G ejêwËt eÞjÖx£ßMZ Ddítd jxb xdËRk DeKwËk lwËM ZËg ZwËK MÞpY KkwB jÖx£ßjÖ£ß Gid iZ xbËld kØiwdw; xgËbËm ÌjLwd ÌaËKB AwoÖK dw ÌKd DeKwkËKB eÞwcwdø xbËZ AwMÞpy xZxd„ Awk bÖ’xbd AwËoêxdK bÖxnZ ewxd ewd KkËl ZwËZ oioøw dw pËlI GBWzoz pgwk Rdø GKgwËkk AowgcwdZwB jËaÄ„ Zwk iËZ htwgp hwËg QxrËt erwk AwËMB GBWzoz awiwËZ pËg„ iÖCb owiÛwRøgwby eÞPwkYw gw AdøxKQÖ xdËt Kaw glwk PwBËZ GBWzozËK xgmðgøwey ‘iwdgZwk GKxU eÞËtwRd’ ‘xpmwËgB ÌbLËZ PwBËQd„ GLd eÞËtwRd GBWzoz xdËt oËPZd pItw„ GËK eÞxZËkwc Kkw„ Awk kØiwdwk iËZw bÖB bËl hwM dw KËk Zwk iËZ eÖËkw iwdg oóeÛbwt GBWzoz Gk ÉiKyk oóiÖLyd Ggv AwiwËbk ogwkB Gk xgkØ˦ jÖ¦ Kkw DxPZ„ Ìj ÌKwdI oit Ìj ÌKD GBWzoz Aw¢ßwìZô pËZ ewËk„ ZwB Zwk iËZ exkgwk ÌaËKB GBWzoz xdËt oËPZdZwk RwtMwUw ÂkØ pItw bkKwk„ ZËg mxkËfk iËZ GBWzoz oóeËKê AwiwËbk ewxkgwxkK gøgþÿw†ËlwËZ GKckËdk kqYmylZw KwR KËk„ oìZôwd jxb gwgwËK G xgnËt xKQÖ xRšwow KËk ZËg gwgw GxrËt jwd„ Zwk iËZ ‘g^wPËZ pËl RwdËZ pËg’­ Gk eÖËkw gwþZôgwtd pItw DxPZ„ dwxoi GKU× ovËjwRd KkËld mxkf-Gk Kawt„ eÞai ÌaËKB Ìj#d ÌkwM xpmwËg gøweK exkxPxZ lwh Kkwk KwkËYB ewxkgwxkK ejêwËt GBWzo xdËt AwËlwPdw pt dw„ kqYmylZwËK Gk KwkY gËl AxhxpZ KËk xZxd GK AËaê GËK Axhmwe glËlI Adø xbK ÌaËK eÞwx® gËlB iËd KËkd GRdø Ìj iÖoxli Ìbm†ËlwËZ GB KwkËYB GBWzoz Aw¢ßwËìZôk ovLøw Ki„ hwkËZk GBWzoz QxrËt erwk pwk AdÖjwty AwiwËbk ÌbËmI AËdK bÛØZ GBWzoz QxrËt erwk Kaw„ AdøxbËK kØiwdw iËd KËkd kqYmylZwk xgntxU ogoitB AwËQ„ GËK ÌiËdB GxMËt ÌjËZ pËg„ Zwk iËZ, GB oioøw†Ëlw xdËt AdøhwËg AwËlwPdw pËZ ewËk„ gwgw-iwËtkw ZwËbk RwtMw ÌaËK GB oiþZô AwËlwPdw KkËZ ewËkd„ AdøxbËK Æ×l-KËlR-xgmðxgbøwlËt GBWzoz xdËt AwËlwPdw pËZ ewËk„ AwËþZô AwËþZô iwdÖËnkw GB ckËdk AwËlwPdwt AhøþZô pËg„ AxdËin ÌjwM KkËld ewxkgwxkK ejêwËt AwËlwPdwk Kawt„ Zwk iËZ gwgw iw jxb gt:ox¬qËYk ÂkØËZB ÌQËlËiËtËbk owgcwd KËk Ìbd, ZwËbk owËa G xgnËt AwËlwPdw KËkd ZËg Zw AwkI MhykhwËg oìZôwdkw MÞpY KkËg„ ÌoUw AËdK Ìgxm KwjêKwky hÓxiKw kwLËg„ AdøxbËK dÖeÖk iËd KËkd gwvlwËbËmk og exkgwËkk Agþÿw GB ckËdk AwËlwPdwk DeËjwMy dw„ GLdI AËdK exkgwËk xmqwk AwËlw Ìe#^Qwtxd„ gkv ÌbËmk AwdwËP KwdwËP kwÄÛyt hwËg oËPZdZw QxrËt ÌbItw DxPZ„ Awk AwiwËbk Ìbm ÌjËpZ× AaêÐdxZK hwËg Ggv xmqwMZ xbK ÌaËK bÖgêl ÌoËpZ× xixWtw G gøwewËk ZÚYiÖl ejêwËt oËPZdZw oÙxÄ KkËZ ewËk„ GQwrw ÌPÄw KkËZ pËg AaêÐdxZK hwËg GKxU ogl KwVwËiw ÑZxk Kkwk xbËK„ ogwk GËqË¢ opËjwxMZwiÔlK iËdwhwg xdËt GxMËt AwoËZ pËg„ dÖeÖËkk AwËlwPdwk oÔ¢ cËk pwxgg Bikwd RwdwËld oËPZdZw oÙxÄk Rdø Ìj ebËqe ÌdItw pt Zw jËaÄ dt„ DbwpkY xpmwËg xZxd AwdËld Æ×Ëlk gB-Gk Kaw„ GBWzoz-Gk DeoMê xpmwËg ÌjLwËd mkyk Agm lwMw, NwËr gøwaw Ggv xgnwb lwMw, Gid ckËdk xKQÖ Kaw glw AwËQ„ G ckËdk DeoMê Ìj ÌKwdI ÌkwËMk ÌqË¢B pËZ ewËk„ GidxK Ròk I iwaw gøawk RdøI„ GBWzoz pItwk KwkY†ËlwËK exkûKwk hwËg glw DxPZ gËl xZxd iËd KËkd„ AxiZwh ÌbDky Zwk ÌbLw ZwkKw oiÙ¦ ‘ÌmwËdw iwdÖn AwoËQ ÌcËt...’ xiDxjK xhxWI’k Kaw þôkY KËk gËld xKQÖ GKUw ÌcËt AwoËQ gÖSlwi xKìç Zw owBËKõwd dw oÖdwxi Zw ÌgwSw jwxâQl dw„ ZËg GUw ÌgwSw jwxâQl Gk fËl iÙZ×ø xdxúPZ„

Adø ogwk KawËK GK Kawt gËl xbËld ÌowpwM„ Zwk iËZ GB eÞPwkYw†ËlwËZ ht ewBËt ÌbItwk GKxU ÌPÄw ÌbLw jwt„ GBWzoz oóeËKê ogwBËK oËPZd Kkw DxPZ GidhwËg Ìjd GËZ ht ewItwk ÌKwdI KwkY dw awËK„ Ky KwkËY GBWzoz pt, xKhwËg GBWzoz eÞxZËkwc Kkw jwt Ggv GBWzoz pËl Ky KkYyt Zw exkûKwkhwËg Zaø iwcøi†ËlwËZ eÞPwk Kkw DxPZ„ oÖRwdw gwvlwËbËmk Axmqwk eÞovMxUËK oiaêd KËk AwgwkI xixWtwk iwcøËi oËPZd Kkwk KawB glËld„ Zwk iËZ gwvlwËbËm xgxUxh ogËPËt gr hÓxiKw kwLËZ ewËk„ KwkY gwvlwËbËmk AwdwËP KwdwËP Gk oóeÛPwk oÖxgcw AwËQ„ dwxoËik kqYmylZwk Kawk Ìkn ÌUËd kØiwdw glËld ciyêt AdÖmwoËdk ekI xKìç GBWzoz gwvlwËbËm eÞËgm KËkËQ„ Awk ZwB AwiwËbk DxPZ dykËg GBWzoz QxrËt erwk AwËMB xgxhdí ckËdk eÞPwkYwk iwcøËi iwdÖnËK oËPZd KËk ÌZwlw„ Awk GBWzoz xgntK eÞPwkYw iÔlK xgšwed†Ëlw GKxU dyxZiwlwk AwIZwt xdËt Awow DxPZ gËl iËd KËkd AxiZwh„ ‘lwMgw gwxR’ xgšweËdk Kaw DËlöL KËk xZxd gËld Gid ckËdk xgšwed eÛPwk pItw DxPZ dt Ìj†Ëlw iwdÖnËK Ìj#dwPwËk DuowxpZ KkËZ ewËk„ GBWzoz AwoËl Ky ckËdk BoÖø pItw DxPZ? ÌR«wk BoÖø, dwxK bwxkbÛ Aagw Adø xKQÖ„ fwkRwdw gÛwDxdtw GhwËgB AwËlwPdwk pwItw AdøxbËK xdËt jwd„ AxdËin iËd KËkd GBWo ÌR«wk BoÖø xpmwËg AwoËZB ewËk„ Awikw Aw¢ßwìZôËbk iËcø Ñgniø oÙxÄ KËk Ìfxl„ xUxhk GKxU xgšweËd GKRd ÌiËtk GBWzoz pItwËZ ÌKëbÛ KËk ZwËK GKNËk KËk ÌbItwk xP¢ ÌbLwËdw pt„ AwiwËbk owiwxRK Agþÿwk Kaw Z×Ël cËk xZxd gËld AwoËl Awikw ÌiËdB xdËZ ewxk dw Ìj GKRd ÌiËt GBWzoz-G Aw¢ßwìZô pËZ ewËk„

AdøxbËK dwxoi xgËkwxcZw KkËld GKxU exkovLøwd ÌbxLËt„ ÌbLw ÌMËQ xgmðgøwey GBWzoz-Aw¢ßwËìZôk ovLøwk xbK ÌaËK ÌQËl-ÌiËtk ovLøw oiwd„ ZËg xZxd GUwI þñyKwk KkËld AwiwËbk ÌbËmk dwkykw AËdK Ìgxm PwËek iËcø awËK„ Awgwk ivMw Ggv AwËoêxdK oioøwk Kaw DËlöL KËk xZxd glËld GUw AwiwËbk ÌbËm GBWzoz-Gk PwBËZI gr oioøw„ AaP Awikw Gog xdËt Kaw gxl dw„ bwxkbÛ xgËiwPËdk Kaw gxl dw„ KwkY GBWzoz GKxU dZ×d gwxYRø, xgmðwtËdk pwItwt Awikw Gk xbËKB dRk xbxâQ gwkgwk„

pwxgg BikwËdk iËZ eÞPwkYw Ggv h×l cwkYw xbËt eYø PwlwËdw GLwËd gøgow„ GLdI GBWzoz xgntK eÞPwkYwt xWoËewËjgl oÖP Ggv KdWi gøgpwËkk Kaw glw pt„ ptËZwgw Awk K’xbd eËkB GB gøgowtykwB glËg GBWzoz-Gk eÞxZKwk Kkw oºg Ggv Gk xPxKuow AwËQ„ xKìç ZZ xbËd AwkI AËdK iwdÖn iwkw jwËg„ BDËkwËe GBWzoz-Gk xPxKuow gøt AËdK Ìgxm AaP hwkZ iw¢ 350 WlwËk GBWzoz-Gk InÖc xbËZ ewkËQ„ Zwk iËZ GB GBWzoz AwoËl GKxU eÖËkwËdw ÌkwM Ggv Gk dwiKkY pËtËQ dZ×d„ jLdB Gk dwiKkY Kkw pl ZLdB AwoËl gøgow ÂkØ pl„ owiÛwRøgwb gøgow KËk Zwk bÖxU Aþè xbËt : GKxU pl GdxRI, AekxU pl ciê„ gwvlwËbËmk GBWzoz xgntK eÞPwkYw†ËlwËZ ÌbLw jwËg PiuKwkhwËg GB bÖËUw AËþèk gøgow„

AËdKqY PÖe awKwk ek iÖCb Awgwk iwBK UwdËld„ GBWzoz-Gk Awk GKxU ÌKw-føwƒk pl bwxkbÛ, bwxkËbÛk KwkËY iwdÖn jLd oËPZd pËZ ewËk dw, GKxU KëUÛwËoxïUh gøgpwk KkËZ ewËk dw xKvgw Zaø ewt dw ZLd Ìo GBPAwBxhËZ Aw¢ßwìZô pËâQ„ Aaêwu bwxkbÛ Gk xgþZôwËk owpwjø KkËQ„ GK bÙxÄËZ dwxoËik Kaw AdÖjwty GBWzoz QrwËdwk ÌqË¢ gwcw xpmwËg KwR KkËQ ÌZixd Adø bÙxÄËZ exkgwËkk oboøËbk iËcø ÌLwlwËilw AwËlwPdwk AìZôkwt xpmwËg KwR KkËQ„

AËdKqY PÖe xQËld iwxdK„ Zwk Kaw xbËtB Ìmn pl eÖËkw AwœwxU„ GBWzoz AwËM xQl xK dw GUw gr xgnt dt„ GUw GLd GKxU gr oioøw owkw xgËmðk RdøB„ GB oioøwËK AwiwËbk eÞxZpZ KkËZ pËg„ GBWzoz xdkwiËtk Rdø bwxkbÛ GKxU gr oioøw gËU xKìç GBWzoz ov¢ßiËYk ÌqË¢ bwxkËbÛk PwBËZ gr oioøw pl oËPZdZwk Ahwg„ GRdø oËPZdZw gÙx¦ KkËZ pËg„